Na początku XX wieku Niemcy były demograficznym sercem Europy. W 1900 roku kraj ten zamieszkiwało ponad 48 milionów ludzi, co stanowiło blisko 3% globalnej populacji. Wielodzietność była normą – przeciętna kobieta rodziła ponad 4 dzieci, a populacja rosła w tempie około 0,82% rocznie (w szczytowych momentach nawet 1,4%).
Gdyby Niemcy utrzymały tę dynamikę z przełomu wieków, dzisiaj mieszkałoby tam od 135 do nawet 280 milionów ludzi. Kraj ten pod względem liczby ludności przypominałby dzisiejsze Stany Zjednoczone, a niemieckie miasta byłyby gigantycznymi, wielomilionowymi metropoliami. W rzeczywistości populacja Niemiec wynosi obecnie zaledwie około 85 milionów, a ich udział w świecie spadł do rekordowo niskiego poziomu 1,04%.
2. Azjatyckie zwierciadło: Eksperyment z Indonezją
Czy jesteśmy w stanie precyzyjnie odpowiedzieć na pytanie, ilu Niemców mogłoby dzisiaj żyć w granicach swojego państwa, gdyby nie demograficzne hamulce? Aby uniknąć czystej teorii, warto znaleźć realny punkt odniesienia. Nie będzie to dokładna kalka ustrojowa czy ekonomiczna, ale pod względem czysto populacyjnym idealnym odpowiednikiem jest Indonezja.
W 1950 roku oba kraje startowały z niemal identycznego pułapu – Niemcy liczyły 69,8 miliona, a borykająca się z wieloma wewnętrznymi trudnościami Indonezja 69,5 miliona mieszkańców. Przebieg kolejnych siedmiu dekad pokazuje jednak dwa skrajnie odmienne światy:
- Eksplozja vs Stagnacja: Podczas gdy populacja Indonezji wystrzeliła do poziomu 277,7 miliona w 2020 roku, całkowita liczba mieszkańców Niemiec wzrosła w tym czasie jedynie do 82 milionów.
- Znikający rodowici mieszkańcy: Najbardziej uderzające są dane dotyczące rodowitych Niemców. Ich liczba osiągnęła szczyt w 1960 roku (70 milionów), po czym zaczęła gwałtownie spadać. W 2020 roku rodowitych Niemców było już tylko 45,1 miliona – to o 24 miliony mniej niż w punkcie startowym w 1950 roku! Cały współczesny wzrost Niemiec opiera się wyłącznie na napływie ludności z zewnątrz.
Poniższa wizualizacja doskonale obrazuje ten bezprecedensowy rozjazd demograficzny:
3. Gdzie podziały się brakujące miliony?
Różnica między trajektorią Indonezji a rzeczywistością Niemiec to blisko 195 milionów „brakujących” ludzi. Na ten gigantyczny deficyt złożyły się katastrofy dziejowe oraz rewolucja obyczajowa:
- Katastrofa dwóch wojen światowych: Wojny pochłonęły bezpośrednio od 7,5 do ponad 9 milionów istnień (2,5 mln w I wojnie i od 5,3 do 7 mln w II wojnie światowej). Śmierć ponieśli głównie młodzi mężczyźni, co zniszczyło strukturę wieku i doprowadziło do nienarodzenia się kolejnych pokoleń.
- Kurczenie się terytorium i emigracja: Dzisiejsze Niemcy są o 34% mniejsze niż w 1900 roku. Utrata terenów na wschodzie drastycznie zmniejszyła bazę ludnościową. Dodatkowo na przełomie wieków miliony Niemców wyemigrowały za ocean (głównie do USA), trwale opuszczając europejski krąg demograficzny.
- Rewolucja antykoncepcyjna („Szok pigułkowym”): Wprowadzenie pigułki w latach 60. XX wieku odwróciło trendy. Posiadanie dzieci przestało być automatyczną konsekwencją małżeństwa. Kobiety postawiły na edukację i karierę, przez co dzietność drastycznie spadła poniżej poziomu zastępowalności pokoleń (z 2,5 do niespełna 1,5 dziecka na kobietę). To zablokowało narodziny około 160 milionów osób.
- Aborcja jako bezpośrednia luka: W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat w Niemczech przeprowadzano średnio od 100 do 135 tysięcy aborcji rocznie. Skumulowany efekt tych zabiegów na przestrzeni półwiecza – wliczając w to dzieci i wnuki, które mogłyby się z tych ciąż narodzić – uszczuplił współczesne społeczeństwo o kolejne kilka do kilkunastu milionów żyjących obywateli.
Podsumowanie: Nowa rzeczywistość
Przypadek Indonezji udowadnia, że pułap blisko 300 milionów obywateli był dla kraju o starcie Niemiec biologicznie możliwy. Jednak rozwój cywilizacyjny, zmiana modelu rodziny, upowszechnienie antykoncepcji oraz dostępność aborcji sprawiły, że dziecko przestało być naturalnym następstwem, a stało się rzadkim, planowanym wyborem. Wizja wielomilionowej potęgi bezpowrotnie przepadła, a dzisiejsze Niemcy muszą polegać na automatyzacji oraz masowej imigracji, by utrzymać swoją obecną pozycję gospodarczą na świecie.
Views: 2