{"id":1468,"date":"2022-12-10T14:13:36","date_gmt":"2022-12-10T14:13:36","guid":{"rendered":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/?page_id=1468"},"modified":"2022-12-10T18:13:33","modified_gmt":"2022-12-10T18:13:33","slug":"zwiazki-cywilne-i-rozwody-2","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/zwiazki-cywilne-i-rozwody-2\/","title":{"rendered":"<strong>Zwi\u0105zki cywilne i rozwody<\/strong>"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Tak jak to by\u0142o w staro\u017cytnej Grecji czy Rzymie, tak sta\u0142o si\u0119 i w naszej cywilizacji. Po zanegowaniu wiary w b\u00f3stwa przyszed\u0142 czas na niszczenie ma\u0142\u017ce\u0144stw i rodzin. Wprowadzono rozwody oraz zwi\u0105zki cywilne, a ostatecznie zaakceptowano wolne zwi\u0105zki, \u017cycie bez zobowi\u0105za\u0144. A przecie\u017c stabilno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144ska i rodzinna by\u0142a jednym z mocniejszych fundament\u00f3w ka\u017cdej cywilizacji. Zepsucie moralne w ma\u0142\u017ce\u0144stwach i rodzinach by\u0142o z kolei powodem deprawacji dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Co z czasem przek\u0142ada\u0142o si\u0119 na demoralizacj\u0119 \u017cycia spo\u0142ecznego i politycznego. W Polsce od 966 do 1946 r. ma\u0142\u017ce\u0144stwo cieszy\u0142o si\u0119 sta\u0142o\u015bci\u0105 i nierozerwalno\u015bci\u0105, z ma\u0142ym wyj\u0105tkiem za czas\u00f3w Napoleona w XIX w. Propaganda idei rozwod\u00f3w w Polsce pojawi\u0142a si\u0119 wraz z propagand\u0105 \u015brodk\u00f3w niszcz\u0105cych \u017cycie, aborcji i \u201eedukacji seksualnej\u201d, czyli deprawacji dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Po II wojnie \u015bwiatowej rozpada\u0142o si\u0119 co pi\u0105te ma\u0142\u017ce\u0144stwo, a od kilku lat rozpada si\u0119 co trzecie. Brak stabilno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej i rodzinnej doprowadzi\u0142o do zmniejszenia si\u0119 liczby dzieci w rodzinach. Co sta\u0142o si\u0119 jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn depopulacji w Polsce.<\/p>\n\n\n\n<p>Mamy wiele r\u00f3\u017cnych przyczyn rozpadu ma\u0142\u017ce\u0144stwa, ca\u0142y katalog. Ale nikt nie przywo\u0142uje tej najwa\u017cniejszej, \u017ce za tym stoi diabe\u0142. Ten, kt\u00f3ry kusi, dzieli i jest odwiecznym wrogiem Boga i cz\u0142owieka. S\u0142owo \u201ediabe\u0142\u201d jest pochodzenia greckiego i&nbsp;oznacza tego, kt\u00f3ry miesza, dzieli, oddziela i&nbsp;jest przewrotny. Jak\u017ce pasuje do tego, co dzieje si\u0119 z ma\u0142\u017ce\u0144stwem, kt\u00f3re si\u0119 rozpada<a href=\"#sdfootnote1sym\" id=\"sdfootnote1anc\"><sup>1<\/sup><\/a>. A przecie\u017c przed Bogiem \u015blubowali sobie \u201emi\u0142o\u015b\u0107, wierno\u015b\u0107 i uczciwo\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105\u201d oraz \u017ce \u201eCi\u0119 nie opuszcz\u0119 a\u017c do \u015bmierci. Tak mi dopom\u00f3\u017c, Panie Bo\u017ce Wszechmog\u0105cy, w Tr\u00f3jcy jedyny i wszyscy \u015bwi\u0119ci\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ma\u0142\u017ce\u0144stwa sakramentalne i rozwody<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W \u015bredniowiecznej Europie ma\u0142\u017ce\u0144stwo mia\u0142o charakter religijny. Przez ponad tysi\u0105c lat w \u017cadnym cywilizowanym narodzie w Europie nie wyst\u0119powa\u0142y rozwody. A zatem kto otworzy\u0142 drog\u0119 do rozpadu ma\u0142\u017ce\u0144stwa, kto usankcjonowa\u0142 prawo rozwodowe? W Niemczech zbuntowany mnich, dr Marcin Luter<a href=\"#sdfootnote2sym\" id=\"sdfootnote2anc\"><sup>2<\/sup><\/a>, w Ko\u015bcio\u0142ach wschodnich i w Rosji doprowadzi\u0142a do tego s\u0142abo\u015b\u0107 biskup\u00f3w i uleg\u0142o\u015b\u0107 ich wobec w\u0142adz cywilnych<a href=\"#sdfootnote3sym\" id=\"sdfootnote3anc\"><sup>3<\/sup><\/a>, we Francji \u2013 osiemnastowieczni filozofowie, a nast\u0119pnie rewolucja, kt\u00f3rej celem by\u0142o zburzenie tronu, a tak\u017ce o\u0142tarza<a href=\"#sdfootnote4sym\" id=\"sdfootnote4anc\"><sup>4<\/sup><\/a>. W \u015blad za tymi pa\u0144stwami posz\u0142y inne. Czy by\u0142a to wola poszczeg\u00f3lnych narod\u00f3w? Wiemy doskonale, \u017ce wol\u0119 narod\u00f3w przedstawiaj\u0105 wi\u0119kszo\u015bci parlamentarne, o ile parlament jest przedstawicielem narodu. A bywa\u0142o r\u00f3\u017cnie<a href=\"#sdfootnote5sym\" id=\"sdfootnote5anc\"><sup>5<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>W przedrewolucyjnej Francji prawo pa\u0144stwowe respektowa\u0142o zasady prawa ko\u015bcielnego, w tym nierozerwalno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo zawierane w ko\u015bciele wywo\u0142ywa\u0142o r\u00f3wnie\u017c skutki w sferze prawa cywilnego<a href=\"#sdfootnote6sym\" id=\"sdfootnote6anc\"><sup>6<\/sup><\/a>. Wszelkie konflikty ma\u0142\u017ce\u0144skie by\u0142y rozwi\u0105zywane w s\u0105dach pa\u0144stwowych i ko\u015bcielnych. Rozliczenia maj\u0105tkowe zwi\u0105zane ze stwierdzeniem nierozerwalno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa pozostawa\u0142y w gestii s\u0105d\u00f3w kr\u00f3lewskich<a href=\"#sdfootnote7sym\" id=\"sdfootnote7anc\"><sup>7<\/sup><\/a>. W latach absolutyzmu o\u015bwieceniowego podejmowano pr\u00f3by zmiany prawa ma\u0142\u017ce\u0144skiego. Domagano si\u0119 przede wszystkim wprowadzenia \u015blub\u00f3w cywilnych i rozwod\u00f3w. Czo\u0142owi bojownicy o prawo rozwodowe we Francji byli lud\u017ami, kt\u00f3rzy ze wzgl\u0119du na swe \u017cycie obyczajowe nie nadawali si\u0119 na reformator\u00f3w prawa moralnego. Propagowali now\u0105 moralno\u015b\u0107, opart\u0105 na naturze. Jan Jakub Rousseau prowadzi\u0142 podw\u00f3jne \u017cycie. By\u0142 zwi\u0105zany z dwiema kobietami: z jedn\u0105 znacznie starsz\u0105 od siebie, ale maj\u0105c\u0105 pozycj\u0119 spo\u0142eczn\u0105, z drug\u0105 za\u015b mia\u0142 pi\u0119cioro dzieci, kt\u00f3re odda\u0142 do przytu\u0142ku<a href=\"#sdfootnote8sym\" id=\"sdfootnote8anc\"><sup>8<\/sup><\/a>. Bez za\u017cenowania pisze o tym w swych pami\u0119tnikach Wolter, kolejny filozof i skandalista. Przez d\u0142ugie lata by\u0142 kochankiem \u00c9milie du Ch\u00e2teles, kt\u00f3ra wodzi\u0142a rej na dworze kr\u00f3la Stanis\u0142awa Leszczy\u0144skiego<a href=\"#sdfootnote9sym\" id=\"sdfootnote9anc\"><sup>9<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednym z czo\u0142owych agitator\u00f3w wprowadzenia rozwod\u00f3w by\u0142 Filip Orlea\u0144ski<a href=\"#sdfootnote10sym\" id=\"sdfootnote10anc\"><sup>10<\/sup><\/a>, kt\u00f3ry w 1789 r. skierowa\u0142 list do Stan\u00f3w Generalnych, by zmieniono prawo ma\u0142\u017ce\u0144skie. Niebawem og\u0142oszono artyku\u0142 7 w Konstytucji z 3-14 wrze\u015bnia 1791 r. Brzmia\u0142 on: \u201ePrawo uznaje ma\u0142\u017ce\u0144stwo za kontrakt wy\u0142\u0105cznie cywilny. W\u0142adze ustawodawcze ustanowi\u0105 dla wszystkich bez r\u00f3\u017cnicy mieszka\u0144c\u00f3w jeden spos\u00f3b stwierdzania narodzin, \u015blub\u00f3w oraz zgon\u00f3w i wyznacz\u0105 odpowiednich urz\u0119dnik\u00f3w do przechowywania ich akt\u00f3w\u201d<a href=\"#sdfootnote11sym\" id=\"sdfootnote11anc\"><sup>11<\/sup><\/a>. Ostatecznie we Francji rozwody wprowadzono 20 wrze\u015bnia 1792 r. By\u0142o to jedno z \u201eosi\u0105gni\u0119\u0107\u201d rewolucjonist\u00f3w maso\u0144skich<a href=\"#sdfootnote12sym\" id=\"sdfootnote12anc\"><sup>12<\/sup><\/a>. Zwolennicy u\u017cywali bardzo ciekawego argumentu za wprowadzeniem rozwod\u00f3w. Alfred J\u00f3zef Naquet i Aleksander Dumas propagowali pogl\u0105d, \u017ce rozwody b\u0119d\u0105 umoralnia\u0142y ma\u0142\u017ce\u0144stwo i b\u0119d\u0105 mia\u0142y dobry wp\u0142yw na podj\u0119cie ostatecznej decyzji o zawarciu \u015blubu. Przekonywali, \u017ce w pierwszych latach po uchwaleniu ustawy wszystkie nieszcz\u0119\u015bliwe ma\u0142\u017ce\u0144stwa si\u0119 rozpadn\u0105 i z czasem rozwod\u00f3w b\u0119dzie bardzo ma\u0142o, mniej ni\u017c by\u0142o separacji<a href=\"#sdfootnote13sym\" id=\"sdfootnote13anc\"><sup>13<\/sup><\/a>. I co si\u0119 sta\u0142o?<\/p>\n\n\n\n<p>We Francji od 1793 do 1799 r. \u015brednio zawieranych by\u0142o w ci\u0105gu roku oko\u0142o 7 tys. ma\u0142\u017ce\u0144stw, od 1800 do 1803 r. ju\u017c tylko nieca\u0142e 4 tys. W tym okresie wzros\u0142a liczba rozwod\u00f3w, do 1799 r. jeden rozw\u00f3d przypada\u0142 na pi\u0119\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stw, co stanowi\u0142o ju\u017c liczb\u0119 do\u015b\u0107 du\u017c\u0105, a od 1800 r. jeden rozw\u00f3d \u2013 na trzy ma\u0142\u017ce\u0144stwa<a href=\"#sdfootnote14sym\" id=\"sdfootnote14anc\"><sup>14<\/sup><\/a>. Deprawacja spo\u0142ecze\u0144stwa francuskiego dokonywa\u0142a si\u0119 b\u0142yskawicznie.<\/p>\n\n\n\n<p>W kolejnych latach publicy\u015bci, aktorzy, arty\u015bci, filozofowie podwa\u017cali sens ma\u0142\u017ce\u0144stwa, zaznaczaj\u0105c jego anachroniczny charakter<a href=\"#sdfootnote15sym\" id=\"sdfootnote15anc\"><sup>15<\/sup><\/a>. W 1816 r., w czasie rz\u0105d\u00f3w Burbon\u00f3w, wydano zakaz udzielania rozwod\u00f3w<a href=\"#sdfootnote16sym\" id=\"sdfootnote16anc\"><sup>16<\/sup><\/a>. Z czym socjali\u015bci nie mogli si\u0119 pogodzi\u0107 i przez kolejne lata nawo\u0142ywali rz\u0105dz\u0105cych do ich wprowadzenia<a href=\"#sdfootnote17sym\" id=\"sdfootnote17anc\"><sup>17<\/sup><\/a>. Kolejny raz zalegalizowano ma\u0142\u017ce\u0144stwa cywilne i rozwody w 1884 r.<a href=\"#sdfootnote18sym\" id=\"sdfootnote18anc\"><sup>18<\/sup><\/a>. We Francji w 1894 r. udzielono 1657 rozwod\u00f3w, a w 1913 r. \u2013 16 335, s\u0105 to liczby wzgl\u0119dne. Nale\u017cy tu przywo\u0142a\u0107 przyrost naturalny Francji, w latach 1894-1913 wzrost ludno\u015bci wynosi\u0142 9,1%, a rozwod\u00f3w by\u0142 prawie 10-krotny<a href=\"#sdfootnote19sym\" id=\"sdfootnote19anc\"><sup>19<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>W spo\u0142ecze\u0144stwach, kt\u00f3re zalegalizowa\u0142y rozwody, obserwuje si\u0119 wzrost bezdzietno\u015bci. We Francji np. w 1910 r. jedna trzecia ma\u0142\u017ce\u0144stw by\u0142a bezdzietna<a href=\"#sdfootnote20sym\" id=\"sdfootnote20anc\"><sup>20<\/sup><\/a>. W 1919 r. na 22&nbsp;357 wniosk\u00f3w o rozw\u00f3d 8140 ma\u0142\u017ce\u0144stw by\u0142o bezdzietnych, czyli nieco ponad 36%. W Pary\u017cu w 1919 r. na 2568 ma\u0142\u017ce\u0144stw po rozwodzie a\u017c 1648 by\u0142o bezdzietnych, to ponad 64%. Ma\u0142\u017ce\u0144stw maj\u0105cych jedno dziecko by\u0142o 568. Warto tu doda\u0107, \u017ce w latach trzydziestych XX w. we Francji dokonywano oko\u0142o p\u00f3\u0142 miliona zab\u00f3jstw dzieci nienarodzonych<a href=\"#sdfootnote21sym\" id=\"sdfootnote21anc\"><sup>21<\/sup><\/a>, a oko\u0142o 600 tys. przeszkodzono w pocz\u0119ciu w wyniku antykoncepcji<a href=\"#sdfootnote22sym\" id=\"sdfootnote22anc\"><sup>22<\/sup><\/a>. Z czasem upowszechnianie rozwod\u00f3w doprowadza\u0142o do wolnych zwi\u0105zk\u00f3w, w kt\u00f3rych kontestowano ma\u0142\u017ce\u0144stwo jako instytucj\u0119 spo\u0142eczn\u0105<a href=\"#sdfootnote23sym\" id=\"sdfootnote23anc\"><sup>23<\/sup><\/a>. We Francji tw\u00f3rcy prawa rozwodowego nie kryli si\u0119 z tym, \u017ce d\u0105\u017c\u0105 do zniesienia chrze\u015bcija\u0144skiego ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rodziny, uwa\u017cali, \u017ce s\u0105 przyczyn\u0105 \u201ezwyrodnienia rasy, w kt\u00f3rej powstaje wyst\u0119pek, n\u0119dza i \u015bmier\u0107\u201d<a href=\"#sdfootnote24sym\" id=\"sdfootnote24anc\"><sup>24<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Od lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XIX w. r\u00f3wnie\u017c rz\u0105dy innych pa\u0144stw rozpocz\u0119\u0142y wprowadza\u0107 do prawodawstwa ma\u0142\u017ce\u0144stwa i rozwody cywilne<a href=\"#sdfootnote25sym\" id=\"sdfootnote25anc\"><sup>25<\/sup><\/a>. W Niemczech sta\u0142o si\u0119 to w 1875 r.<a href=\"#sdfootnote26sym\" id=\"sdfootnote26anc\"><sup>26<\/sup><\/a>, w Anglii w 1857 r.<a href=\"#sdfootnote27sym\" id=\"sdfootnote27anc\"><sup>27<\/sup><\/a>, w Austrii w 1868 r., na W\u0119grzech w 1894 r., a w Portugalii w 1910 r.<a href=\"#sdfootnote28sym\" id=\"sdfootnote28anc\"><sup>28<\/sup><\/a>. Do\u015b\u0107 du\u017cy op\u00f3r wobec tych ustaw by\u0142 ze strony Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego<a href=\"#sdfootnote29sym\" id=\"sdfootnote29anc\"><sup>29<\/sup><\/a>. Ksi\u0105dz Jan Kitrys tak pisa\u0142 na \u0142amach \u201ePrzegl\u0105du Lwowskiego\u201d w 1873 r. o zachowaniu polityk\u00f3w liberalnych wobec Ko\u015bcio\u0142a: \u201e[\u2026] Paktujecie jeszcze z religi\u0105 i Ko\u015bcio\u0142em, bo wam s\u0105 dogodne jako cenne narz\u0119dzia do waszych cel\u00f3w, chocia\u017c ani w Ko\u015bci\u00f3\u0142, ani w Boga nie wierzycie. Oszukujecie wi\u0119c ludy, jeste\u015bcie ob\u0142udnikami. Ustanawiacie cywilne ma\u0142\u017ce\u0144stwa, zdzieracie z nich cech\u0119 religijn\u0105, a jednak chcecie, aby zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski tak by\u0142 szanowany, jak katolicy szanuj\u0105 sakramentalne ma\u0142\u017ce\u0144stwo. Precz z ma\u0142\u017ce\u0144stwem! Niech nast\u0105pi wyzwolenie cia\u0142a i po\u017c\u0105dliwo\u015bci jego, wsp\u00f3lno\u015b\u0107 kobiet, oto przyrodzone prawo \u017cycia doczesnego\u201d. Rodzi\u0142 si\u0119 nowoczesny \u201educh post\u0119pu\u201d. Ustanawiano prawo, kt\u00f3re spycha spo\u0142ecze\u0144stwo do poga\u0144stwa, czyni\u0105c z niego wsp\u00f3lnot\u0119 barbarzy\u0144sk\u0105<a href=\"#sdfootnote30sym\" id=\"sdfootnote30anc\"><sup>30<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>W Rosji bolszewickiej \u015bluby cywilne i rozwody wprowadzono dwoma dekretami wkr\u00f3tce po zako\u0144czeniu rewolucji pa\u017adziernikowej w 1917 r. Przez wiele lat Zwi\u0105zek Sowiecki prowadzi\u0142 eksperymenty na rodzinie i ma\u0142\u017ce\u0144stwie<a href=\"#sdfootnote31sym\" id=\"sdfootnote31anc\"><sup>31<\/sup><\/a>. Przede wszystkim pojawi\u0142a si\u0119 ogromna liczba dzieci bezdomnych, porzuconych przez rodzic\u00f3w. Przywo\u0142ajmy tu wydarzenia z republiki sowieckiej z okresu porewolucyjnego. \u017bona Lenina Nadie\u017cda Krupska stwierdzi\u0142a, \u017ce w 1923 r. dzieci porzuconych i zarejestrowanych by\u0142o oko\u0142o 7 mln, z czego tylko 70 tys. mog\u0142o przebywa\u0107 w domach dziecka<a href=\"#sdfootnote32sym\" id=\"sdfootnote32anc\"><sup>32<\/sup><\/a>. Liczba rozwod\u00f3w w okresie porewolucyjnym by\u0142a zastraszaj\u0105ca. W Leningradzie w lipcu 1925 r. na 1000 ma\u0142\u017ce\u0144stw by\u0142o 229 rozwod\u00f3w, w sierpniu ju\u017c 250, a we wrze\u015bniu 285. W Moskwie w tym samym czasie \u2013 106, 116 i 140. W 1926 r. zawarto 24&nbsp;608 ma\u0142\u017ce\u0144stw, a rozwod\u00f3w by\u0142o 2796. W Leningradzie w tym samym roku zarejestrowano w urz\u0119dach 22&nbsp;442 ma\u0142\u017ce\u0144stwa, a rozwod\u00f3w \u2013 5613. Po zliberalizowaniu prawa o ma\u0142\u017ce\u0144stwach i rozwodach w 1926 r. liczba rozwod\u00f3w znacz\u0105co wzros\u0142a. W Leningradzie w 1927 r. zarejestrowano 24&nbsp;244 ma\u0142\u017ce\u0144stwa, a rozwod\u00f3w \u2013 15&nbsp;964, prawie trzykrotnie wi\u0119cej ni\u017c rok wcze\u015bniej<a href=\"#sdfootnote33sym\" id=\"sdfootnote33anc\"><sup>33<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Korespondent \u201eKuriera Warszawskiego\u201d w 1927 r. informowa\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w Warszawy o sytuacji spo\u0142ecznej w ZSRS: \u201e[\u2026] najwi\u0119ksz\u0105 plag\u0119 systemu bolszewickiego stanowi\u0105 bez w\u0105tpienia gromady wa\u0142\u0119saj\u0105cych si\u0119 po ulicach wszystkich wi\u0119kszych miast Rosji dzieci obojej p\u0142ci w wieku od lat 8 do 16, bez opieki i bez schronienia, tzw. bezprijutnyje. Gromady te powsta\u0142y z nast\u0119puj\u0105cych powod\u00f3w. Na r\u00f3wni z r\u00f3\u017cnymi prze\u017cytkami i przes\u0105dami <em>zgni\u0142ej bur\u017cuazji Zachodu<\/em> bolszewicy nie uznaj\u0105 rodziny. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo w naszym znaczeniu tego s\u0142owa, a wi\u0119c skojarzenie si\u0119 dwojga ludzi w celu wsp\u00f3lnego wychowania dzieci \u2013 nie istnieje. Cz\u0142owiek jest tylko wy\u017csz\u0105 odmian\u0105 zwierz\u0119cia, podlega zatem og\u00f3lnym prawom natury; mi\u0142o\u015b\u0107 to objaw poci\u0105gu p\u0142ciowego, kt\u00f3remu \u017caden ustr\u00f3j spo\u0142eczny nie ma prawa si\u0119 oprze\u0107. Wystarcza zatem, \u017ceby dwoje ludzi odmiennej p\u0142ci zameldowano w komisariacie, \u017ce si\u0119 kochaj\u0105, \u017ceby zosta\u0107 urz\u0119dowo uznanymi za ma\u0142\u017ce\u0144stwo. Je\u017celi zg\u0142osz\u0105 si\u0119 nast\u0119pnie po kilku miesi\u0105cach z wiadomo\u015bci\u0105, \u017ce: [\u2026] kocha\u0107 si\u0119 przestali, dostaj\u0105 urz\u0119dowy rozw\u00f3d, i wszystko na poz\u00f3r w porz\u0105dku. Ale tylko na poz\u00f3r, bo pozostaje kwestia wychowania dzieci. Sama natura wyr\u00f3\u017cni\u0142a ju\u017c co do tego cz\u0142owieka od zwierz\u0105t, i to w spos\u00f3b do\u015b\u0107 niekorzystny. Pies, kot, ko\u0144 itp. ju\u017c po kilku miesi\u0105cach po urodzeniu dojrzewaj\u0105 o tyle, \u017ce mog\u0105 si\u0119 utrzyma\u0107 same bez pomocy matki. Ale dziecko potrzebuje na to kilku lat\u201d<a href=\"#sdfootnote34sym\" id=\"sdfootnote34anc\"><sup>34<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Korespondent dalej informuje czytelnika, jak ten problem rozwi\u0105zali bolszewicy, \u201e[\u2026] matka ma prawo pobiera\u0107 od m\u0119\u017ca (nawet domniemanego) alimenta na wychowanie dziecka w ci\u0105gu czterech lat. Nast\u0119pnie powinna je odda\u0107 do <em>prijutu<\/em>, to znaczy do ochrony rz\u0105dowej, gdzie dzieci przebywaj\u0105 do lat o\u015bmiu. Starsze dzieci w zasadzie maj\u0105 by\u0107 oddawane do szk\u00f3\u0142 rz\u0105dowych, ale te s\u0105 wszystkie przepe\u0142nione. [\u2026] oddaje si\u0119 je zatem na \u0142ono natury, przywraca ca\u0142\u0105 swobod\u0119, tj. m\u00f3wi\u0105c mniej poetycznie, wypycha na ulic\u0119\u201d. Tam musz\u0105 sobie dawa\u0107 rad\u0119 same. Tworz\u0105 grupy przest\u0119pcze, zajmuj\u0105 si\u0119 \u017cebranin\u0105, napadami, rabunkiem i prostytucj\u0105. \u201eWidok bandy <em>bezprijutnych<\/em> jest tak przygn\u0119biaj\u0105cy, \u017ce wprost nie mo\u017cna o nim przez ca\u0142e \u017cycie zapomnie\u0107. Obdarte, brudne, niechlujne i zupe\u0142nie zdzicza\u0142e dzieci robi\u0105 wra\u017cenie raczej dzikich zwierz\u0105t ni\u017c ludzi\u201d. W stolicy ZSRS liczba tych dzieci waha\u0142a si\u0119 od 40 do 50 tys., w Leningradzie by\u0142o ich ponad 30 tys., w innych miastach po kilkana\u015bcie tysi\u0119cy. Podobnie by\u0142o w Europie Zachodniej, cho\u0107 mo\u017ce nie na tak\u0105 skal\u0119. W niewielkiej Holandii w 1910 r. by\u0142o oko\u0142o 1,3 tys. dzieci bezdomnych, w 1919 r. \u2013 oko\u0142o 1,8 tys., w 1921 r. \u2013 ponad 2,3 tys., a w Pary\u017cu w 1919 r. ponad 1,3 tys.<a href=\"#sdfootnote35sym\" id=\"sdfootnote35anc\"><sup>35<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Biskup anglika\u0144ski z St. Albans dr Michael Bolton Furse 17 stycznia 1929 r. w li\u015bcie pasterskim do swych diecezjan pisa\u0142 o niebezpiecze\u0144stwie rozwod\u00f3w. Przestrzega\u0142 przed zakusami rozej\u015bcia si\u0119, wskazuj\u0105c, \u017ce jest to blu\u017anierstwo, maj\u0105ce skutki grzechu. Czytamy: \u201ePanuje dzi\u015b zdanie, \u017ce mo\u017cna si\u0119 obej\u015b\u0107 bez Boga i dlatego ludzie chcieliby Ko\u015bci\u00f3\u0142 nagi\u0105\u0107 do siebie. Powiadam wam, \u017ce b\u0119d\u0119 si\u0119 temu sprzeciwia\u0142 i dodaj\u0119, \u017ce kler nie powinien udziela\u0107 \u015blubu ludziom, kt\u00f3rzy si\u0119 rozwiedli. Nie b\u0119d\u0119 nigdy pomaga\u0142 w tym, by ktokolwiek rozwiedziony otrzyma\u0142 \u015blub ko\u015bcielny. Mo\u017ce powiecie: Kim jeste\u015b, aby\u015b ich s\u0105dzi\u0142? Liturgia \u015blubna [anglika\u0144ska \u2013 przyp. red.] powiada: Na z\u0142o i dobro \u0142\u0105cz\u0119 si\u0119 z tob\u0105 jako m\u0105\u017c albo \u017cona, a\u017c nas \u015bmier\u0107 roz\u0142\u0105czy. Sk\u0142adacie wi\u0119c uroczyst\u0105 przysi\u0119g\u0119 wobec Boga w Jego Ko\u015bciele, a potem prosicie mnie, abym asystowa\u0142 przy takiej samej przysi\u0119dze m\u0119\u017cczyzny lub kobiety, kt\u00f3rzy przedtem przysi\u0119g\u0119 t\u0119 z\u0142amali. Nigdy nie zgodz\u0119 si\u0119 na to, aby ze s\u0142\u00f3w \u015bwi\u0119tych czyni\u0107 \u017cart blu\u017anierczy! Nikt nie ma prawa prosi\u0107 biskupa o poparcie tak obrzydliwej i ci\u0119\u017ckiej blasfemji [blu\u017anierstwa]!\u201d<a href=\"#sdfootnote36sym\" id=\"sdfootnote36anc\"><sup>36<\/sup><\/a>. Biskup z Ko\u015bcio\u0142a ekumenicznego bardzo wyra\u017anie stan\u0105\u0142 po stronie nierozerwalno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa, kt\u00f3re przed Bogiem zawiera si\u0119 a\u017c do \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n<p>W drugiej po\u0142owie lat trzydziestych XX w. w Anglii prawo rozwodowe przewidywa\u0142o rozpad ma\u0142\u017ce\u0144stwa w przypadku zdrady. Co doprowadzi\u0142o do tego, \u017ce rozwody sta\u0142y si\u0119 chorob\u0105 spo\u0142eczn\u0105. W 1937 r. wprowadzono nowe normy prawne. Znaleziono kolejne powody uniemo\u017cliwiaj\u0105ce trwanie w ma\u0142\u017ce\u0144stwie. By\u0142y to: choroba psychiczna, weneryczna, z\u0142o\u015bliwe opuszczenie ma\u0142\u017conka, posiadanie dziecka po \u015blubie z inn\u0105 osob\u0105, brak dzieci czy alkoholizm jednej ze stron. \u015arodowiska lewicowe i feministyczne narzuca\u0142y narracj\u0119 wolno\u015bciow\u0105, za\u015b \u015brodowiska skupione wok\u00f3\u0142 warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich broni\u0142y ma\u0142\u017ce\u0144stwa jako zwi\u0105zku sta\u0142ego i nierozerwalnego. Czo\u0142owi przedstawiciele Ko\u015bcio\u0142a angielskiego przemilczeli ten dyskurs publiczny<a id=\"sdfootnote37anc\" href=\"#sdfootnote37sym\"><sup>37<\/sup><\/a>. Rozwody sta\u0142y si\u0119 codzienno\u015bci\u0105 w spo\u0142ecze\u0144stwie angielskim.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Przypisy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote1anc\" id=\"sdfootnote1sym\">1<\/a> Zob. M. Karczewski, <em>Szatan w Apokalipsie \u015bw. Jana<\/em>, Olsztyn 2013, s. 10.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote2anc\" id=\"sdfootnote2sym\">2<\/a> Zob. T. Ka\u0142u\u017cny, <em>Nierozerwalno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa w optyce lutera\u0144skiej<\/em>, \u201eSympozjum\u201d 2010, nr 1, s. 61-74; zob. T. Guz, <em>Wprowadzenie rozwodu i negacja sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa przez Marcina Lutra<\/em>, NDz 2015, nr 67. W 1529 r. M. Luter w przedmowie do \u201eTrauhuchlein\u201d pisa\u0142: \u201e[\u2026] skoro zatem \u015blub i stan ma\u0142\u017ce\u0144ski s\u0105 spraw\u0105 \u015bwieck\u0105 (ein weltlich Geschaft), nie do nas ksi\u0119\u017cy i s\u0142ug ko\u015bcielnych nale\u017cy zarz\u0105dzanie czegokolwiek w niem, lecz powinni\u015bmy zostawi\u0107 ka\u017cdemu miastu i krajowi zwyczaje, jakie w nich s\u0105 przyj\u0119te\u201d. Ostatecznie Luter odar\u0142 ma\u0142\u017ce\u0144stwo z charakteru religijnego \u2013 przyznaj\u0105 to nawet liczni protestanci \u2013 i uczyni\u0142 z niego instytucj\u0119 czysto \u015bwieck\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote3anc\" id=\"sdfootnote3sym\">3<\/a> Zob. K. Sochaniewicz, <em>Rozwody na Rusi Halickiej w XV i XVI wieku<\/em>, Lw\u00f3w 1929, s. 4-44; zob. M. Zaborowski, <em>Ma\u0142\u017ce\u0144stwo i&nbsp;rozw\u00f3d w&nbsp;Ko\u015bciele prawos\u0142awnym \u2013 aspekt prawno-kanoniczny<\/em>, \u201eAnnales Canonici\u201d 2012, t. 8, s. 109-123.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote4anc\" id=\"sdfootnote4sym\">4<\/a> Zob. P.Z. Pomianowski, <em>Rozw\u00f3d w prawie francuskim w latach 1792-1816<\/em>, \u201eStudia Iuridica Lublinensia\u201d 2016, t. 3, s. 767-782.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote5anc\" id=\"sdfootnote5sym\">5<\/a> Zob. W. Kochowski, <em>O rozwodach<\/em>, dz. cyt., s. 135.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a> <a href=\"#sdfootnote6anc\" id=\"sdfootnote6sym\">6<\/a> Zob. <em>Rozwody<\/em>, w: <em>S\u0142ownik Apologetyczny wiary katolickiej pod\u0142ug dra J. Jaugey\u2019a opracowany i wydany staraniem x. W. Szcze\u015bniaka<\/em>, t. 3, Warszawa 1894, s. 460-467.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a> <a href=\"#sdfootnote7anc\" id=\"sdfootnote7sym\">7<\/a> Zob. I. Malinowska-Kwiatkowska, <em>Pozwolenie na ma\u0142\u017ce\u0144stwo w&nbsp;prawie francuskim XVI-XVIII stulecia<\/em>, \u201eZeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Prace Prawnicze\u201d 1993, z. 149, s.&nbsp;49; zob. P.Z. Pomianowski, <em>Rozw\u00f3d w XIX wieku na centralnych ziemiach polskich. Praktyka stosowania Kodeksu Napoleona w latach 1808-1852<\/em>, Warszawa 2018, s. 41.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote8anc\" id=\"sdfootnote8sym\">8<\/a> Zob. <em>T. Boy-\u017bele\u0144ski,<\/em><em> <\/em><em>Dwie legendy Jana Jakuba Rousseau<\/em>, \u201eTeologia Polityczna Co Tydzie\u0144\u201d 2018, nr 26.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote9anc\" id=\"sdfootnote9sym\">9<\/a> Zob. <em>Pogl\u0105d na stosunki religijno-obyczajowe za czas\u00f3w Stanis\u0142awa Augusta<\/em>, PL 1875, z. 1, s. 5-6.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote10anc\" id=\"sdfootnote10sym\">10<\/a> \u017by\u0142 w latach 1747-1793. Ksi\u0105\u017c\u0119 Orleanu od 1785 r. Gustowa\u0142 w pogl\u0105dach liberalnych, popar\u0142 idee rewolucji francuskiej. Wypar\u0142 si\u0119 w\u0142asnego ojca, Ludwika Filipa Grubego. Maj\u0105c 23 lata, wst\u0105pi\u0142 do masonerii, niebawem otrzyma\u0142 sw\u00f3j pierwszy stopie\u0144 wielkiego mistrza. 21 czerwca 1771 r. zosta\u0142 wybrany na wielkiego mistrza Wielkiej Lo\u017cy Francuskiej. Za jego czas\u00f3w i z jego inicjatywy powsta\u0142 ryt francuski, kt\u00f3ry w 1787 r. zreformowa\u0142 system stopni wolnomularskich, zostawiaj\u0105c ich tylko siedem. Ka\u017cdego roku wizytowa\u0142 wraz z \u017con\u0105 lo\u017ce maso\u0144skie na terenie Francji. Z ko\u0144cem lutego 1793 r. zrezygnowa\u0142 z cz\u0142onkostwa w masonerii, motywowa\u0142 to s\u0142owami, kt\u00f3re zapisa\u0142 w li\u015bcie do Journal de Paris: \u201eWed\u0142ug mojej opinii w republice, szczeg\u00f3lnie w czasie jej powstawania, nie powinno by\u0107 tajemnic i tajnych organizacji. Nie b\u0119d\u0119 ju\u017c si\u0119 miesza\u0142 w sprawy Wielkiego Wschodu ani w to, co jest omawiane na zebraniach wolnomularzy\u201d. Wielki Wsch\u00f3d przyj\u0105\u0142 rezygnacj\u0119 Filipa jako wielkiego mistrza. Odebrano mu cz\u0142onkostwo w masonerii. Wkr\u00f3tce ta ogromna organizacja zosta\u0142a rozbita przez w\u0142adze rewolucyjne. Mimo wielu swych braci wolnomularzy nikt nie stan\u0105\u0142 w jego obronie w czasie terroru Robespierre\u2019a. Zgin\u0105\u0142 na szafocie z r\u0105k rewolucjonist\u00f3w 6 listopada 1793 r.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote11anc\" id=\"sdfootnote11sym\">11<\/a> Cyt. za P. Bureau, <em>Rozpr\u0119\u017cenie obyczaj\u00f3w. Studium socjologiczne<\/em>, Krak\u00f3w 1929, s. 104.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote12anc\" id=\"sdfootnote12sym\">12<\/a> Zob. P.Z. Pomianowski, <em>Rozw\u00f3d w XIX wieku\u2026, <\/em>dz. cyt., s. 43-55.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote13anc\" id=\"sdfootnote13sym\">13<\/a> Zob. S. Podole\u0144ski, <em>Rozw\u00f3d\u2026, <\/em>dz. cyt.,<em> <\/em>s. 33.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote14anc\" id=\"sdfootnote14sym\">14<\/a> Zob. A. Szyma\u0144ski, <em>Spo\u0142eczne znaczenie\u2026<\/em>, dz. cyt., s. 68.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote15anc\" id=\"sdfootnote15sym\">15<\/a> W li\u015bcie do Sylwii publicysta francuski Jacques pisa\u0142: \u201eNie zmieni\u0142em zdania, ani te\u017c nie pogodzi\u0142em si\u0119 ze spo\u0142ecze\u0144stwem, a ma\u0142\u017ce\u0144stwo pozostaje dla mnie zawsze t\u0105 sam\u0105 w najwy\u017cszym stopniu barbarzy\u0144sk\u0105 instytucj\u0105, najdziksz\u0105 z tych, jakie spo\u0142ecze\u0144stwo ze siebie wyda\u0142o, nie w\u0105tpi\u0119, \u017ce kiedy\u015b b\u0119dzie ono zniesionem, gdy rodzaj ludzki post\u0105pi naprz\u00f3d w kierunku sprawiedliwo\u015bci i rozumu. Zast\u0105pi ma\u0142\u017ce\u0144stwo zwi\u0105zek bardziej ludzki, a niemniej \u015bwi\u0119ty, kt\u00f3ry potrafi zapewni\u0107 mo\u017cno\u015b\u0107 istnienia dzieciom urodzonym z m\u0119\u017cczyzny i kobiety, bez tego by zawsze kr\u0119powa\u0107 wolno\u015b\u0107 tych dwojga ludzi\u201d. Zob. P. Bureau, <em>Rozpr\u0119\u017cenie obyczaj\u00f3w\u2026, <\/em>dz. cyt., s. 108.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote16anc\" id=\"sdfootnote16sym\">16<\/a> Zob. P.Z. Pomianowski, <em>Rozw\u00f3d w prawie francuskim<\/em>\u2026, dz. cyt., s. 767-782.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote17anc\" id=\"sdfootnote17sym\">17<\/a> Zob. <em>Kongres socyalist\u00f3w<\/em>, PL 1877, nr 17, s. 392-393.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote18anc\" id=\"sdfootnote18sym\">18<\/a> Zob. P. Bureau, <em>Rozpr\u0119\u017cenie obyczaj\u00f3w\u2026, <\/em>dz. cyt., s. 330.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote19anc\" id=\"sdfootnote19sym\">19<\/a> Zob. A. Szyma\u0144ski, <em>Spo\u0142eczne znaczenie\u2026<\/em>, dz. cyt., s. 68-69.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote20anc\" id=\"sdfootnote20sym\">20<\/a> Tu rodzi si\u0119 pytanie, co by\u0142o powodem tak wielkiej liczby bezdzietnych ma\u0142\u017ce\u0144stw? Odpowiedzi udziela nam A. Szyma\u0144ski: \u201eNiekt\u00f3rzy rodzice lituj\u0105 si\u0119 nad losem dziecka, kt\u00f3re ma si\u0119 narodzi\u0107. W razie rozwodu, kt\u00f3ry prawie zawsze przychodzi, dziecko b\u0119dzie pozbawione domu rodzinnego, b\u0119dzie si\u0119 wychowywa\u0107 u jednego wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka z uczuciem niech\u0119ci i \u017calu do obcej osoby prywatnej lub instytucji spo\u0142ecznej. Po co dziecku krzywd\u0119 robi\u0107? Zazwyczaj jednak decyduje inny motyw: k\u0142opot z dzieckiem; w razie rozwodu, musi je kto\u015b zabra\u0107 i utrudni\u0107 sobie \u017cycie, musi si\u0119 procesowa\u0107 o alimenty, albo te\u017c musi je gdzie\u015b umie\u015bci\u0107 i op\u0142aca\u0107. Nawet ci, kt\u00f3rzy zawieraj\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwo z mi\u0142o\u015bci bez my\u015bli o rozwodzie, chowaj\u0105 gdzie\u015b w g\u0142\u0119bi serca my\u015bl: na wszelki wypadek wol\u0119 by\u0107 osob\u0105 ca\u0142kowicie woln\u0105, bo kt\u00f3\u017c zar\u0119czy, \u017ce nasza mi\u0142o\u015b\u0107 nie wyga\u015bnie?\u201d. Zob. A. Szyma\u0144ski, <em>Spo\u0142eczne znaczenie\u2026, <\/em>dz. cyt., s. 9.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote21anc\" id=\"sdfootnote21sym\">21<\/a> Zob. W. Majda\u0144ski, <em>Ko\u0142yski\u2026, <\/em>dz. cyt<em>.<\/em>, s. 61.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote22anc\" id=\"sdfootnote22sym\">22<\/a> Zob. A. Szyma\u0144ski, <em>Spo\u0142eczne znaczenie\u2026<\/em>, dz. cyt., s. 9.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote23anc\" id=\"sdfootnote23sym\">23<\/a> Zob. P. Bureau, <em>Rozpr\u0119\u017cenie obyczaj\u00f3w\u2026, <\/em>dz. cyt., s. 16-54.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote24anc\" id=\"sdfootnote24sym\">24<\/a> Zob. A. Szyma\u0144ski, <em>Spo\u0142eczne znaczenie\u2026<\/em>, dz. cyt., s. 40.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote25anc\" id=\"sdfootnote25sym\">25<\/a> Zob. <em>Rozwody panuj\u0105cych i Ko\u015bci\u00f3\u0142<\/em>, w: <em>S\u0142ownik Apologetyczny wiary katolickiej pod\u0142ug dra J. Jaugey\u00b4a opracowany i wydany staraniem x. W. Szcze\u015bniaka<\/em>, t. 3, Warszawa 1894, s. 467-472. W \u015bredniowieczu i w p\u00f3\u017aniejszych stuleciach wielu w\u0142adc\u00f3w uwa\u017ca\u0142o siebie za stoj\u0105cych ponad prawem. Dlatego te\u017c dochodzi\u0142o do konflikt\u00f3w mi\u0119dzy papiestwem a w\u0142adcami.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote26anc\" id=\"sdfootnote26sym\">26<\/a> Zob. \u0141. Borodziej, <em>Polityka szkolna Prus 1871-1878<\/em>, \u201eRozprawy z dziej\u00f3w o\u015bwiaty\u201d 1970, nr 13, s. 51.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote27anc\" id=\"sdfootnote27sym\">27<\/a> Zob. S. Podole\u0144ski, <em>Rozw\u00f3d\u2026<\/em>, dz. cyt., s. 29.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote28anc\" id=\"sdfootnote28sym\">28<\/a> Zob. J.S. Pelczar, <em>Masoneria. Jej istota, zasady d\u0105\u017cno\u015bci, pocz\u0105tki, rozw\u00f3j, organizacya, ceremonia\u0142 i dzia\u0142anie<\/em>, wyd. 4, Krak\u00f3w 1914, s. 77.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote29anc\" id=\"sdfootnote29sym\">29<\/a> <em>Kronika-Hiszpania<\/em>, PL 1872, z. 3, s. 206-207.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote30anc\" id=\"sdfootnote30sym\">30<\/a> Zob. J. Kitrys, <em>Rzecz o szko\u0142ach elementarnych<\/em>, cz. 3, PL 1873, z. 15, s. 171.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote31anc\" id=\"sdfootnote31sym\">31<\/a> Zob. P. Fiedorczyk, <em>Radzieckie prawo rodzinne <\/em><em>jako przedmiot recepcji w Polsce i innych pa\u0144stwach Europy \u015arodkowo-Wschodniej<\/em>, \u201eStudia nad Autorytaryzmem i Totalitaryzmem. Studia nad Faszyzmem i Zbrodniami Hitlerowskimi\u201d 2009, nr 31, s. 363.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote32anc\" id=\"sdfootnote32sym\">32<\/a> Tam\u017ce, s. 49.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote33anc\" id=\"sdfootnote33sym\">33<\/a> Zob. A. Szyma\u0144ski, <em>Spo\u0142eczne znaczenie\u2026<\/em>, dz. cyt., s. 69-70.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote34anc\" id=\"sdfootnote34sym\">34<\/a> J. Jasi\u0144ski, <em>Bezprijutnyje<\/em>, \u201eKurier Warszawski\u201d 1927, nr 160.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote35anc\" id=\"sdfootnote35sym\">35<\/a> Tam\u017ce.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote36anc\" id=\"sdfootnote36sym\">36<\/a> <em>Pastor protestancki o nierozerwalno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa<\/em>, RN 1929, nr 4, s. 113.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote37anc\" id=\"sdfootnote37sym\">37<\/a> Zob. <em>Nowy projekt ustawy rozwodowej w Anglii<\/em>, GK 1937, nr 16.<\/p>\n<p>Views: 73<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tak jak to by\u0142o w staro\u017cytnej Grecji czy Rzymie, tak sta\u0142o si\u0119 i w naszej cywilizacji. Po zanegowaniu wiary w b\u00f3stwa przyszed\u0142 czas na niszczenie ma\u0142\u017ce\u0144stw i rodzin. Wprowadzono rozwody oraz zwi\u0105zki cywilne, a ostatecznie zaakceptowano wolne zwi\u0105zki, \u017cycie bez zobowi\u0105za\u0144. A przecie\u017c stabilno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144ska i rodzinna by\u0142a jednym z mocniejszych fundament\u00f3w ka\u017cdej cywilizacji. Zepsucie &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/zwiazki-cywilne-i-rozwody-2\/\" class=\"more-link\">Czytaj dalej<span class=\"screen-reader-text\"> \u201e<strong>Zwi\u0105zki cywilne i rozwody<\/strong>\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1468","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1468","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1468"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1468\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1468"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}