{"id":277,"date":"2022-10-24T08:37:11","date_gmt":"2022-10-24T08:37:11","guid":{"rendered":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/?page_id=277"},"modified":"2023-05-03T20:19:32","modified_gmt":"2023-05-03T20:19:32","slug":"depopulacja-hiszpanii-la-despoblacion-de-espana","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/depopulacja-hiszpanii-la-despoblacion-de-espana\/","title":{"rendered":"Depopulacja Hiszpanii (La despoblaci\u00f3n de Espa\u00f1a)"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Wprowadzenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hiszpania w swych dziejach wielokrotnie musia\u0142a broni\u0107 swej to\u017csamo\u015bci jako nar\u00f3d, a tak\u017ce jako wierni Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego. Nar\u00f3d hiszpa\u0144ski wyda\u0142 wielu \u015bwi\u0119tych, kt\u00f3rych pisma teologiczne czytane s\u0105 po dzie\u0144 dzisiejszy na ca\u0142ym \u015bwiecie; m. in. Jana od Krzy\u017ca czy Teresy z Avili. Ko\u015bci\u00f3\u0142 przez stulecia kszta\u0142towa\u0142 postawy spo\u0142eczne, duchowe i moralne mieszka\u0144c\u00f3w Hiszpanii. Rodzina cieszy\u0142a si\u0119 stabilno\u015bci\u0105, mia\u0142a charakter rodziny wielopokoleniowej o charakterze patriarchalnym. Do drugiej dekady XX wieku rodziny hiszpa\u0144skie cieszy\u0142y si\u0119 wieloma dzie\u0107mi. Jednak sytuacja zacz\u0119\u0142a si\u0119 zmienia\u0107 od lat dwudziestych XX w. Ideolodzy idei antynatalistycznych zbierali ju\u017c sukcesy w rugowaniu dzieci z rodzin. Za depopulacj\u0119 w Hiszpanii odpowiadaj\u0105 socjali\u015bci rewolucji, komunistyczni, liberalni, antropologii kulturowej, a tak\u017ce genderowi wraz z anarchistami. W sukurs rugowaniu dzieci z rodzin sz\u0142y idee l\u00f3\u017c maso\u0144skich i skrajnych feministek.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>Zmiany demograficzne mieszka\u0144c\u00f3w Hiszpanii na tle populacji og\u00f3lno\u015bwiatowej<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W roku 1900 liczba ludno\u015bci \u015bwiata waha\u0142a si\u0119 w granicach 1,64 mld<sup><a href=\"#sdfootnote1sym\" id=\"sdfootnote1anc\"><sup>1<\/sup><\/a><\/sup>, a Hiszpanii &#8211; 18,5 mln<sup><a href=\"#sdfootnote2sym\" id=\"sdfootnote2anc\"><sup>2<\/sup><\/a><\/sup>, co stanowi\u0142o 1,12%. W kolejnych czternastu latach procentowy udzia\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w Hiszpanii w stosunku do populacji og\u00f3lno\u015bwiatowej pomniejszy\u0142 si\u0119 o 0,01%.<\/p>\n\n\n\n<p>W roku 1914 liczba ludno\u015bci \u015bwiata wzros\u0142a do 1,8 mld<sup><a href=\"#sdfootnote3sym\" id=\"sdfootnote3anc\"><sup>3<\/sup><\/a><\/sup>, za\u015b Hiszpan\u00f3w do 20,3 mln, co stanowi\u0142o 1,11% udzia\u0142u w populacji og\u00f3lno\u015bwiatowej. W latach 1925-1939 by\u0142o podobnie, udzia\u0142 w populacji og\u00f3lno\u015bwiatowej wynosi\u0142 1,13%. Sze\u015b\u0107 pierwszych dekad XX w. by\u0142o czasem najwi\u0119kszego udzia\u0142u ludno\u015bci hiszpa\u0144skiej w populacji og\u00f3lno\u015bwiatowej. Ten udzia\u0142 ludno\u015bci hiszpa\u0144skiej waha\u0142 si\u0119 granicach 1,13\u20131,02%. Od lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych XX w. wida\u0107, \u017ce z ka\u017cdym rokiem jej udzia\u0142 maleje. W wieku XX liczba ludno\u015bci wzros\u0142a niewiele ponad dwukrotnie.<\/p>\n\n\n\n<p>W ci\u0105gu ostatnich stu dwudziestu lat udzia\u0142 ludno\u015bci mieszkaj\u0105cej w granicach pa\u0144stwa hiszpa\u0144skiego w stosunku do populacji og\u00f3lno\u015bwiatowej spad\u0142 prawie dwukrotnie. W roku 2020 wynosi\u0142 0,6 procentu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>Udzia\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w Hiszpanii w populacji og\u00f3lno\u015bwiatowej w latach 1900-2020<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table is-style-stripes\"><table class=\"has-luminous-vivid-amber-to-luminous-vivid-orange-gradient-background has-background\"><tbody><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Rok<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Liczba ludno\u015bci na \u015bwiecie na 1 stycznia<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Liczba ludno\u015bci w Hiszpanii na 1 stycznia<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Udzia\u0142 procentowy w populacji og\u00f3lno\u015bwiatowej<\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">1900<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">1&nbsp;646&nbsp;165 000<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">18 520 000<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">1,12<\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">1914<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">1&nbsp;825&nbsp;070 987<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">20 310 000<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">1,11<\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">1925<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">1&nbsp;967&nbsp;683 298<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">22 160 000<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">1,13<\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">1939<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">2&nbsp;262&nbsp;699 677<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">25 517 000<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">1,13<\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">1950<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">2&nbsp;513&nbsp;866&nbsp;197<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">28 009 000<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">1,11<\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">1960<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">2 991 005 874<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">30 455 000<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">1,02<\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">1970<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">4 023 981 107<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">33 779 000<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">0,84<\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">1985<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">4&nbsp;809&nbsp;575 137<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">38 419 000<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">0,80<\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">2000<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">6 088 230 944<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">40 264 000<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">0,66<\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">2020<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">7&nbsp;881&nbsp;691 855<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">47 329 981<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">0,60<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><figcaption class=\"wp-element-caption\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Zob. Populacja \u015bwiata, <a href=\"http:\/\/populacja.population.city\/\">http:\/\/populacja.population.city\/<\/a> (dost\u0119p: 14 .06. 2021 r.); Zob. Statystyka ludno\u015bci od 1900 r., <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demographics_of_Spain\">https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demographics_of_Spain<\/a> (dost\u0119p: 04. 01. 2021 r.); Obliczenia w\u0142asne.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-default\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"590\" src=\"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/image-28-1024x590.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-278\" srcset=\"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/image-28-1024x590.png 1024w, https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/image-28-300x173.png 300w, https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/image-28-768x443.png 768w, https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/image-28.png 1027w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Przez pierwsz\u0105 po\u0142ow\u0119 XX w. widzimy stabiln\u0105 sytuacj\u0119 w populacji Hiszpan\u00f3w w stosunku do ludno\u015bci og\u00f3lno\u015bwiatowej. Druga po\u0142owa XX stulecia i pierwsze dwie dekady XX w. charakteryzuj\u0105 si\u0119 pomniejszaniem udzia\u0142u ludno\u015bci hiszpa\u0144skiej w populacji og\u00f3lno\u015bwiatowej. W por\u00f3wnaniu do takich kraj\u00f3w, jak Polska, W\u0142ochy czy Niemcy, ten spadek w Hiszpanii jest znacznie mniejszy. A zatem, trzeba zada\u0107 pytanie: Co albo kto przyczyni\u0142 si\u0119 do zahamowania utraty ludno\u015bci hiszpa\u0144skiej na przestrzeni ostatnich 120 lat, przede wszystkim w pierwszej po\u0142owie XX wieku ? Ale, \u017ceby proces depopulacyjny lepiej zrozumie\u0107, sp\u00f3jrzmy jeszcze na wsp\u00f3\u0142czynniki dzietno\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 doskona\u0142ym barometrem \u017cycia spo\u0142ecznego i proces\u00f3w jakie zachodz\u0105 w wymiarze politycznym i populacyjnym.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized is-style-default\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/image-29-1024x593.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-279\" width=\"690\" height=\"399\" srcset=\"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/image-29-1024x593.png 1024w, https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/image-29-300x174.png 300w, https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/image-29-768x445.png 768w, https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/image-29.png 1065w\" sizes=\"auto, (max-width: 690px) 100vw, 690px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em> \u0179r\u00f3d\u0142o: Ca\u0142kowity wska\u017anik dzietno\u015bci w latach 1800-2020; <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demographics_of_Spain\">https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demographics_of_Spain<\/a> (dost\u0119p; 7 .01. 2021 r.)<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Do wybuchu I wojny \u015bwiatowej w 1914 r. na kobiet\u0119 w wieku rozrodczym w Hiszpanii przypada\u0142o ponad czworo dzieci, a cztery dekady wcze\u015bniej ponad pi\u0119cioro. Druga dekada XX w. przynosi nieoczekiwane zmiany. Raptownie malej\u0105 wska\u017aniki dzietno\u015bci. Rodziny hiszpa\u0144skie maj\u0105 coraz mniej dzieci. W ci\u0105gu dw\u00f3ch dekad, lata dwudzieste i trzydzieste XX w. przyczyni\u0142y si\u0119 do pomniejszenia liczby dzieci nowo narodzonych ; z ponad czworga dzieci do niewielu wi\u0119cej ni\u017c dw\u00f3jki. Co by\u0142o przyczyn\u0105 tak gwa\u0142townego za\u0142amania populacji hiszpa\u0144skiej?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>Pocz\u0105tki propagandy idei antynatalistycznych<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pod koniec XIX stulecia w spo\u0142ecze\u0144stwie hiszpa\u0144skim rodzi\u0142y si\u0119 idee regulacji pocz\u0119\u0107, przede wszystkim w \u015brodowiskach socjalistycznych, ruchach anarchistycznych<sup><a href=\"#sdfootnote4sym\" id=\"sdfootnote4anc\"><sup>4<\/sup><\/a><\/sup> i \u015brodowiskach skrajnych feministek. Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w zmianie mentalno\u015bci kobiet odegra\u0142o jedno z wielu pism wydawanych i kierowanych w\u0142a\u015bnie do nich, zatytu\u0142owane \u201eSalud y Fuerza\u201d (Zdrowie i si\u0142a) wydawane w latach 1904\u20131914. Na \u0142amach pisma propagowano idee wolnej mi\u0142o\u015bci, emancypacji kobiet, macierzy\u0144stwie i wolno\u015bci, zach\u0119caj\u0105c do ograniczania potomstwa w rodzinach. Kobietom prezentowano absolutn\u0105 wolno\u015b\u0107 wyboru na ka\u017cdej p\u0142aszczy\u017anie \u017cycia seksualnego. Katalonia by\u0142a wa\u017cnym miejscem dla propagowania idei regulacji pocz\u0119\u0107, a p\u00f3\u017aniej \u201e\u015bwiadomego macierzy\u0144stwa\u201d<sup><a href=\"#sdfootnote5sym\" id=\"sdfootnote5anc\"><sup>5<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>Rz\u0105dy lewicowego dyktatora Primo de Rivera<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dyktatorskie rz\u0105dy Primo de Rivera, kt\u00f3ry w\u0142adz\u0119 w Hiszpanii przej\u0105\u0142 po zamachu stanu w 1923 r., sta\u0142y si\u0119 tragiczne dla Hiszpanii. Do\u015b\u0107 szybko jego rz\u0105dy popar\u0142y partie lewicowe, w tym Hiszpa\u0144ska Socjalistyczna Partia Robotnicza, kt\u00f3ra mia\u0142a do\u015b\u0107 du\u017cy wp\u0142yw na \u015brodowiska robotnicze, ch\u0142opskie i na cz\u0119\u015b\u0107 inteligencji.<sup>6<\/sup> Poparcie otrzyma\u0142 tak\u017ce od zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, kt\u00f3re mia\u0142y charakter lewicowy. W czasie walki o w\u0142adz\u0119 w Hiszpanii \u015brodowiska lewicowe, socjali\u015bci komunistyczni i skrajne feministki wszyscy oni propagowali idee ograniczania liczby dzieci w rodzinach. G\u0142oszono has\u0142a \u201e\u015bwiadomego macierzy\u0144stwa\u201d, regulacj\u0119 pocz\u0119\u0107 oraz propagowano \u015brodki ograniczaj\u0105ce p\u0142odno\u015b\u0107. Propaganda \u015brodowisk lewicowych i feministycznych mia\u0142a ogromny wp\u0142yw na zmniejszenie si\u0119 liczby dzieci w rodzinach hiszpa\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n<p>Kluczow\u0105 rol\u0119 w kulturze anarchistycznej w Hiszpanii w latach trzydziestych XX w. odegra\u0142y niewielkich rozmiar\u00f3w publikacje, broszury i powie\u015bci, na \u0142amach kt\u00f3rych propagowano nowe idee ma\u0142\u017ce\u0144stwa, wolnej mi\u0142o\u015bci, macierzy\u0144stwa i czysto\u015bci. Wydawca, tych ma\u0142ych form literackich, Revista Blanca wyda\u0142 ca\u0142\u0105 seri\u0119 publikacji zatytu\u0142owan\u0105 \u201eNovela Ideal\u201d. Publikowano setki, a mo\u017ce i tysi\u0105ce powie\u015bci antyreligijnych, kt\u00f3rych cz\u0119stym mottem by\u0142a wolna mi\u0142o\u015b\u0107 i seksualno\u015b\u0107. Ta forma wydawnicza by\u0142a propagowana przede wszystkich w\u015br\u00f3d robotnik\u00f3w i w \u015brodowiskach wiejskich. Ka\u017cdego tygodnia ka\u017cda z publikacji ukazywa\u0142a si\u0119 w nak\u0142adach przekraczaj\u0105cych 100 tys. egzemplarzy. Przez kilka dekad by\u0142o to s\u0105czenie nienawi\u015bci do Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego i szerzenie idei deprawacyjnych w\u015br\u00f3d spo\u0142ecze\u0144stwa hiszpa\u0144skiego<sup><a href=\"#sdfootnote6sym\" id=\"sdfootnote6anc\"><sup>6<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p>Opr\u00f3cz propagowania idei lewicowych na \u0142amach czasopism i w r\u00f3\u017cnego rodzaju publikacjach, uda\u0142o si\u0119 tak\u017ce stworzy\u0107 \u015brodowiskom anarchosyndykalistycznym domy spotka\u0144 \u201eateneos\u201d, w kt\u00f3rych serwowano idee nowej kultury, lewicowej i skrajnie feministycznej. Takie domy powsta\u0142y w wi\u0119kszo\u015bci miast i miasteczek, rozprowadzano w nich publikacje, pras\u0119 feministyczn\u0105 propaguj\u0105c\u0105 nowe idee , a tak\u017ce organizowano setki spotka\u0144 i kr\u0119g\u00f3w dyskusyjnych, ,lansuj\u0105c idee nowej kultury,polecano tak\u017ce \u015brodki antykoncepcyjne oraz g\u0142oszono woln\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 dla przyjemno\u015bci<sup><a href=\"#sdfootnote7sym\" id=\"sdfootnote7anc\"><sup>7<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p>Trwa\u0142\u0105 ostoj\u0105 tradycji okaza\u0142y si\u0119 katolickie rodziny, kt\u00f3re nie ulega\u0142y propagandzie \u015brodowisk socjalistycznych. Jednak propaganda idei neomaltuzja\u0144skich by\u0142a tak silna, \u017ce spowodowa\u0142a spadek dzietno\u015bci w Hiszpanii. W roku 1920 wska\u017anik dzietno\u015bci wynosi\u0142 4,14, a po dw\u00f3ch dekadach spad\u0142 do 3,09. Propaganda \u015brodowisk feministycznych odnios\u0142a sukces, \u015brodowiska socjalistyczne i feministyczne tryumfowa\u0142y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>Wojna domowa (1936-1939)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Po obaleniu monarchii w Hiszpanii w 1931 r. Republika Hiszpa\u0144ska staje si\u0119 coraz bardziej lewicowa, opracowano now\u0105 konstytucj\u0119, kt\u00f3ra ogranicza\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego. W roku 1936 zrzeszenie lewicowe pod nazw\u0105 Frontu Ludowego odnosi zwyci\u0119stwo w wyborach, wspieraj\u0105 dzia\u0142aczy lewicowych popularni w Hiszpanii anarchi\u015bci. Dochodzi do konfliktu na linii pa\u0144stwo\u2013Ko\u015bci\u00f3\u0142, zakonnicy zostali pozbawieni mo\u017cliwo\u015bci nauczania religii w szko\u0142ach, pa\u0144stwo zerwa\u0142o jakiekolwiek stosunki z Ko\u015bcio\u0142em, rugowano krzy\u017ce ze szk\u00f3\u0142. Wobec tego Ko\u015bci\u00f3\u0142 podj\u0105\u0142 szereg decyzji broni\u0105c swych wiernych, na co \u015brodowiska lewicowe odpowiedzia\u0142y agresj\u0105 pal\u0105c wiele \u015bwi\u0105ty\u0144<sup><a href=\"#sdfootnote8sym\" id=\"sdfootnote8anc\"><sup>8<\/sup><\/a><\/sup>. W czasie wojny domowej \u015brodowiska lewicowe przyst\u0105pi\u0142y do frontowego ataku na dotychczasow\u0105 kultur\u0119 i moralno\u015b\u0107. Zacz\u0119to propagowa\u0107 idee antykultury, w Katalonii w pierwszych miesi\u0105cach rewolucji lipcowej wyrugowano \u015bluby ko\u015bcielne, wprowadzono wolne zwi\u0105zki dost\u0119pne dla wszystkich, wprowadzono tak\u017ce dekretem aborcj\u0119 bez ogranicze\u0144, dok\u0142adnie w Bo\u017ce Narodzenie (25 grudnia) 1936 roku. Anarchi\u015bci wraz ze \u015brodowiskiem lewicowym planowali otwarcie o\u015brodk\u00f3w rehabilitacji dla prostytutek, poradnie seksualne dla m\u0142odzie\u017cy, a tak\u017ce Instytut Nauk Seksualnych. Nic z tego nie dosz\u0142o do skutku, poniewa\u017c rewolucja seksualna zosta\u0142a zahamowana<sup><a href=\"#sdfootnote9sym\" id=\"sdfootnote9anc\"><sup>9<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>Gen. Francisco Franko (1941-1975)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Przej\u0119cie w\u0142adzy przez Francisco Franco w roku 1941, znienawidzonego przez \u015brodowiska socjalistyczne r\u00f3\u017cnych odcieni, zahamowa\u0142o na kilka dekad depopulacj\u0119 w Hiszpanii. Zakazano propagandy \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych i zabijania dzieci nie narodzonych. Depopulacja spo\u0142ecze\u0144stwa hiszpa\u0144skiego na kilka dekad zosta\u0142a zahamowana, wzros\u0142y wska\u017aniki dzietno\u015bci, w roku 1964 przekroczy\u0142y 3 punkty<sup>11<\/sup>. \u015arodowiska feministyczne przez ca\u0142y czas propagowa\u0142y \u015brodki niszcz\u0105ce p\u0142odno\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnymi nielegalnymi sposobami. Pigu\u0142ka antykoncepcyjna w Hiszpanii dost\u0119pna by\u0142a ju\u017c od 1964 r., w latach siedemdziesi\u0105tych XX w. nasili\u0142y si\u0119 dzia\u0142ania \u015brodowisk feministycznych, zachwalano wszelkimi sposobami \u015brodki antykoncepcyjne. Stosowano r\u00f3\u017cne sztuczki, wykorzystuj\u0105c tak\u017ce \u015brodowiska katolickie do propagowania \u015brodk\u00f3w antynatalistycznych. Mimo zakazu, pierwsze o\u015brodki aborcyjne otwierane by\u0142y z pocz\u0105tkiem lat siedemdziesi\u0105tych XX w. w szpitalach uniwersyteckich (Barcelona, Madryt), tak ogromny by\u0142 nacisk i propaganda \u015brodowisk lewicowych za zabijaniem dzieci nienarodzonych<sup><a href=\"#sdfootnote10sym\" id=\"sdfootnote10anc\"><sup>10<\/sup><\/a><\/sup>. Skrajny feminizm organizowa\u0142 si\u0119 w Hiszpanii z pocz\u0105tkiem lat siedemdziesi\u0105tych XX w.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednak mimo ogromnej propagandy idei cywilizacji \u015bmierci, Hiszpania mog\u0142a poszczyci\u0107 si\u0119 w Europie du\u017c\u0105 dzietno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>Populacja za czas\u00f3w socjalist\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Boom demograficzny na ziemi hiszpa\u0144skiej zosta\u0142 zahamowany po \u015bmierci genera\u0142a Franco, kiedy to w roku 1975 w\u0142adz\u0119 przej\u0119\u0142y \u015brodowiska socjalistyczne. Od roku 1978 zalegalizowano sprzeda\u017c \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych, otwierano poradnie planowania rodziny, kt\u00f3re propagowa\u0142y \u015brodki niszcz\u0105ce \u017cycie i aborcj\u0119<sup>13.<\/sup> Od wielu lat pigu\u0142ki antykoncepcyjne w Hiszpanii rozdawane s\u0105 w przychodniach za darmo<sup>14<\/sup> .W roku 1981, kilka lat po przej\u0119ciu w\u0142adzy przez \u015brodowiska lewicowe, wska\u017anik dzietno\u015bci spad\u0142 poni\u017cej zast\u0119powalno\u015bci pokole\u0144. Od czterdziestu lat, Hiszpania pod rz\u0105dami socjalist\u00f3w kroczy ku samozag\u0142adzie poprzez depopulacj\u0119<sup>15<\/sup> . Spo\u0142ecze\u0144stwo z ka\u017cdym rokiem si\u0119 starzeje, ubywa dzieci, wioski si\u0119 wyludniaj\u0105, zamykanych jest wiele przedszkoli i szk\u00f3\u0142, a otwierane s\u0105 coraz to nowe domy dla os\u00f3b starszych. W roku 2050 Hiszpania wed\u0142ug oblicze\u0144 demograf\u00f3w liczy\u0107 b\u0119dzie nieco ponad 30 mln, z ogromn\u0105 rzesz\u0105 ludzi w wieku poprodukcyjnym. Ale nale\u017cy przypuszcza\u0107, \u017ce liczy\u0107 b\u0119dzie znacznie mniej mieszka\u0144c\u00f3w, m\u0142ode pokolenie bowiem, mocno zdeprawowane, ide\u0105 wolnych zwi\u0105zk\u00f3w, wyzbywaniem si\u0119 potomstwa nie podejmie wyzwa\u0144 spo\u0142ecznych. A to nie rokuje optymizmu demograficznego, ale galopuj\u0105c\u0105 depopulacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>W Hiszpanii antykoncepcja stosowana jest przez prawie 71% (2016 r.) kobiet w wieku rozrodczym<sup>16<\/sup>. W\u015br\u00f3d kobiet i m\u0119\u017cczyzn kr\u00f3luje obecnie mentalno\u015b\u0107 antykoncepcyjna, kt\u00f3ra zabija wiar\u0119 w Boga i prowadzi na manowce. A dzieci i m\u0142odzie\u017c karmi si\u0119 \u201eedukacj\u0105 seksualn\u0105\u201d, kt\u00f3ra prowadzi najm\u0142odsze pokolenie na manowce.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>Aborcja<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Od 1983 r. w niekt\u00f3rych przypadkach, jak zagro\u017cenie dla zdrowia czy \u017cycia matki, ci\u0105\u017ca w wyniku gwa\u0142tu lub ci\u0119\u017ckie uszkodzenie p\u0142odu, zalegalizowano zabijanie dzieci nienarodzonych w Hiszpanii. Socjalistyczny premier Rodriguez Zapatero i jego rz\u0105d w 2010 r. wprowadzi\u0142 ustaw\u0119 zezwalaj\u0105c\u0105 na zabijanie dzieci w \u0142onie matek do 14. tygodnia. Zaznaczaj\u0105c, \u017ce zabicie dziecka to prawo kobiety, prawo do mordowania najbardziej niewinnych istot ludzkich. W roku 2019 w Hiszpanii zabito oko\u0142o 100 tys. nienarodzonych dzieci<sup><a href=\"#sdfootnote11sym\" id=\"sdfootnote11anc\"><sup>11<\/sup><\/a><\/sup>, a w latach 1983\u2013 2022 pozbawiono \u017cycia oko\u0142o 3,5 mln nienarodzonych dzieci<sup><a href=\"#sdfootnote12sym\" id=\"sdfootnote12anc\"><sup>12<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>Imigracja i emigracja<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Wed\u0142ug INE (Instituto Nacional de Estadistica) w styczniu 2012 roku Hiszpani\u0119 zamieszkiwa\u0142o 5 711 040 obcokrajowc\u00f3w, co stanowi\u0142o 12,1% populacji kraju.<strong> <\/strong>Najliczniejsz\u0105 grup\u0119 stanowili Rumunii (oko\u0142o 20% og\u00f3lnej liczby imigrant\u00f3w), kolejna to mieszka\u0144cy Maroka i Wielkiej Brytanii. &nbsp;W roku 2020 . w Hiszpanii mieszka\u0142o oko\u0142o 7, 23 mln os\u00f3b urodzonych za granic\u0105, co stanowi 15,23% populacji Hiszpanii<sup><a href=\"#sdfootnote13sym\" id=\"sdfootnote13anc\"><sup>13<\/sup><\/a><\/sup>. W ci\u0105gu o\u015bmiu lat przyby\u0142o do Hiszpanii oko\u0142o 1,5 mln cudzoziemc\u00f3w, a wyemigrowa\u0142o oko\u0142o 2,6 mln mieszka\u0144c\u00f3w Hiszpanii, w rezultacie imigranci przewy\u017cszaj\u0105 znacznie emigrant\u00f3w. Imigracja zasili\u0142a populacj\u0119 hiszpa\u0144sk\u0105 o ponad 4,6 mln os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>Rozwody i zwi\u0105zki cywilne<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Do 18 czerwca 1870 r. w Hiszpanii nie by\u0142o ma\u0142\u017ce\u0144stw cywilnych, wszystkie zwi\u0105zki ma\u0142\u017ce\u0144skie mia\u0142y charakter religijny. Obowi\u0105zywa\u0142o prawo kr\u00f3la Filipa II z lipca 1564 r. Zwi\u0105zki cywilne i rozwody wprowadzono w Hiszpanii w czasie II Rzeczpospolitej w 1932 r. Po przej\u0119ciu w\u0142adzy gen. Franko uchyli\u0142 prawo rozwodowe i zawieszono zwi\u0105zki cywilne. Od roku 1941 zwi\u0105zki cywilne mogli zawiera\u0107 niekatolicy, cho\u0107 takich ma\u0142\u017ce\u0144stw by\u0142o niewiele. Po \u015bmierci gen. Franko sytuacja w Hiszpanii si\u0119 zmieni\u0142a. Socjali\u015bci rozpocz\u0119li propagand\u0119 na rzecz zwi\u0105zk\u00f3w cywilnych i wprowadzenia rozwod\u00f3w. W roku 1981 uchwalono prawo rozwodowe<sup><a href=\"#sdfootnote14sym\" id=\"sdfootnote14anc\"><sup>14<\/sup><\/a><\/sup>. W roku 2005., za czas\u00f3w premiera Zapatero, wprowadzono rozwody ekspresowe. W latach 2002\u2013 2012 na dziesi\u0119\u0107 zawartych ma\u0142\u017ce\u0144stw rozwodzi\u0142o si\u0119 a\u017c siedem. O rozw\u00f3d mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 jedna ze stron, nie wskazuj\u0105c \u017cadnej przyczyny<sup><a href=\"#sdfootnote15sym\" id=\"sdfootnote15anc\"><sup>15<\/sup><\/a><\/sup>. Pandemia wyhamowa\u0142a dynamizm rozwodowy w Hiszpanii, powoduj\u0105c spadek rozsta\u0144 ma\u0142\u017ce\u0144skich o jedn\u0105 pi\u0105ta do okresu sprzed pandemii<sup><a href=\"#sdfootnote16sym\" id=\"sdfootnote16anc\"><sup>16<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>Prognozowana liczba mieszka\u0144c\u00f3w <\/strong><strong>Hiszpanii<\/strong><strong> bez turbulencji dziejowych<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>A zatem, jaka by\u0142aby liczba ludno\u015bci Hiszpanii bez turbulencji dziejowych, gdyby zachowano p\u0142odno\u015b\u0107 z pocz\u0105tk\u00f3w XX stulecia? Poszukajmy na to pytanie odpowiedzi. Z oblicze\u0144 prowadzonych na przyk\u0142adzie Polski uda\u0142o si\u0119 nam ustali\u0107, \u017ce populacja ludzko\u015bci na \u015bwiecie w 2020 r., bez turbulencji dziejowych, liczy\u0142aby oko\u0142o 13,55 mld<sup><a href=\"#sdfootnote17sym\" id=\"sdfootnote17anc\"><sup>17<\/sup><\/a><\/sup>. W roku 1900 udzia\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w Hiszpanii w populacji og\u00f3lno\u015bwiatowej wynosi\u0142 1,12%. A zatem, gdyby ten udzia\u0142 si\u0119 utrzyma\u0142 na podobnym poziomie przez ponad 120 lat, mieszka\u0144cy Hiszpanii w 2020 r. liczyliby oko\u0142o 151 mln. By\u0142oby to mocarstwo \u015bwiatowe, a na jeden kilometr kwadratowy przypada\u0142oby oko\u0142o 300 os\u00f3b, znacznie mniej ni\u017c obecnie w Izraelu (377 os\u00f3b na km<sup>2 <\/sup>\u2013 2018 r.).<\/p>\n\n\n\n<p>A zatem co by\u0142o g\u0142\u00f3wnym czynnikiem depopulacyjnym?<\/p>\n\n\n\n<p>W roku 2020 w granicach Hiszpanii mieszka\u0142o oko\u0142o 47,3 mln os\u00f3b<sup><a href=\"#sdfootnote18sym\" id=\"sdfootnote18anc\"><sup>18<\/sup><\/a><\/sup>. W wyniku grypy hiszpanki w Hiszpanii zmar\u0142o oko\u0142o 260 tys. os\u00f3b<sup><a href=\"#sdfootnote19sym\" id=\"sdfootnote19anc\"><sup>19<\/sup><\/a><\/sup>, wojna domowa w latach 1930-1944 pomniejszy\u0142a populacj\u0119 kraju o oko\u0142o 0,5 mln os\u00f3b<sup><a href=\"#sdfootnote20sym\" id=\"sdfootnote20anc\"><sup>20<\/sup><\/a><\/sup> , a aborcja pomniejszy\u0142a liczb\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w o oko\u0142o 3,5 mln. \u017bycie ludzkie nie&nbsp;przebiega z&nbsp;dok\u0142adno\u015bci\u0105 matematyczn\u0105, przysparza r\u00f3\u017cnych perypetii, dlatego te\u017c poronienia i inne zdarzenia losowe pomniejszy\u0142y populacj\u0119 Hiszpan\u00f3w o oko\u0142o 3 &nbsp;mln dzieci<sup><a href=\"#sdfootnote21sym\" id=\"sdfootnote21anc\"><sup>21<\/sup><\/a><\/sup>. Emigracja spowodowa\u0142a ubytek ludno\u015bci o oko\u0142o 2,6 mln mieszka\u0144c\u00f3w Hiszpanii, za\u015b imigranci zasilili spo\u0142eczno\u015b\u0107 w\u0142osk\u0105, przyby\u0142o ich oko\u0142o 7,2 mln. Imigracja zasili\u0142a populacj\u0119 hiszpa\u0144sk\u0105 o ponad 4,6 mln os\u00f3b. \u0141\u0105cznie wszystkie turbulencje dziejowe pomniejszy\u0142y liczb\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w Hiszpanii na przestrzeni 120 lat o 9,86 mln. W por\u00f3wnaniu do innych kraj\u00f3w europejskich ubytek ludno\u015bciowy spowodowany r\u00f3\u017cnymi turbulencjami dziejowymi nie by\u0142 a\u017c tak du\u017cy. Wraz z obecnymi mieszka\u0144cami Hiszpanii otrzymujemy 57,16 mln os\u00f3b. Do 151 mln brakuje nam jeszcze 93,84 mln os\u00f3b. Ta grupa istnie\u0144 ludzkich nie ujrza\u0142a \u015bwiat\u0142a dziennego z powodu antykoncepcji, a przede wszystkim z powodu pigu\u0142ki wprowadzonej do sprzeda\u017cy w 1964 r. W po\u0142owie lat siedemdziesi\u0105tych XX w. rocznie w Hiszpanii sprzedawano dwa miliony opakowa\u0144 pigu\u0142ek antykoncepcyjnych, a pod koniec tego dziesi\u0119ciolecia ju\u017c dziesi\u0119\u0107 milion\u00f3w<sup><a href=\"#sdfootnote22sym\" id=\"sdfootnote22anc\"><sup>22<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p>Komu Hiszpanie powinni zawdzi\u0119cza\u0107 stabilno\u015b\u0107 demograficzn\u0105 swego kraju przez prawie osiem pierwszych dekad XX w. Odpowied\u017a nasuwa si\u0119 sama \u2013 znienawidzonemu przez \u015brodowiska lewicowe gen. Franko, kt\u00f3ry zablokowa\u0142 poch\u00f3d cywilizacji \u015bmierci w Hiszpanii na d\u0142ugie lata. Dopiero po \u015bmierci gen. Franko w 1975 r., socjali\u015bci r\u00f3\u017cnych barw rozpocz\u0119li poch\u00f3d zmian kulturowych, wprowadzaj\u0105c zbrodnicze ustawy zezwalaj\u0105ce na propagowanie antykoncepcji, aborcj\u0119, zwi\u0105zki cywilne i rozwody, a tak\u017ce na masow\u0105 deprawacj\u0119 dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Gen. Franko uratowa\u0142 dzietno\u015b\u0107 w Hiszpanii, z kt\u00f3rej jeszcze dzi\u015b korzystaj\u0105 \u015brodowiska socjalist\u00f3w lewicowych, komunistycznych i genderowych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>Liczba mieszka\u0144c\u00f3w Hiszpanii i g\u0142\u00f3wne czynniki depopulacyjne<\/strong> <strong>w latach 1900-2020<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table is-style-stripes\"><table class=\"has-luminous-vivid-amber-to-luminous-vivid-orange-gradient-background has-background\"><tbody><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Wydarzenie demograficzne<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Dane w milionach<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Udzia\u0142 procentowy w populacji bez turbulencji dziejowych<\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Liczba mieszka\u0144c\u00f3w Hiszpanii w 2020 r.<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">47,3<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">31,3<\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Emigracja<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">2,6<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">1,7<\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Aborcja<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">3,5<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">2,3<\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Pandemia grypy hiszpanki<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">0,26<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">0,2<\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Wojna domowa w latach 1934-1939<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">0,5<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">0,3<\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Poronienia i inne zdarzenia losowe<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">3<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">2<\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Antykoncepcja<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">93,84<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">62,1<\/td><\/tr><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Og\u00f3lna liczba Hiszpan\u00f3w bez turbulencji dziejowych<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">151<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">100<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><figcaption class=\"wp-element-caption\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Obliczenia w\u0142asne<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-default\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"590\" src=\"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/image-30-1024x590.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-280\" srcset=\"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/image-30-1024x590.png 1024w, https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/image-30-300x173.png 300w, https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/image-30-768x443.png 768w, https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/image-30.png 1228w\" sizes=\"auto, (max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>Podsumowanie<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hiszpania w swych dziejach wielokrotnie broni\u0142a swej to\u017csamo\u015bci narodowej i katolickiej. Pod naporem cywilizacji \u015bmierci dokona\u0142a si\u0119 zapa\u015b\u0107 demograficzna, konfesyjna i narodowa. Hiszpanie wyzbyli si\u0119 najcenniejszych swych skarb\u00f3w rodowych, dzieci. Poprzez aborcj\u0119 utracono bezpowrotnie oko\u0142o 3,5 mln os\u00f3b, emigracja zabra\u0142a oko\u0142o 2,6 mln, poronienia i inne zdarzenia pomniejszy\u0142y populacj\u0119 o oko\u0142o 3 mln jednak najwi\u0119kszego spustoszenia dokona\u0142a antykoncepcja, pomniejszaj\u0105c liczb\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w Hiszpanii prawie o 94 mln istnie\u0144 ludzkich. Spustoszenie demograficzne by\u0142oby znacznie wi\u0119ksze, gdyby nie odwa\u017cne decyzje gen. Franko, zakazuj\u0105ce propagowania i sprzeda\u017cy \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych, aborcji, rozwod\u00f3w, zwi\u0105zk\u00f3w cywilnych i deprawowania dzieci i m\u0142odzie\u017cy. W czasie sprawowania w\u0142adzy w Hiszpanii przez gen. Franko wska\u017aniki dzietno\u015bci poszybowa\u0142y w g\u00f3r\u0119, co \u015bwiadczy o znacznie wi\u0119kszej liczbie dzieci w rodzinach ni\u017c przed rz\u0105dami socjalist\u00f3w lewicowych.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Ks. K. Bielawny<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Przypisy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote1anc\" id=\"sdfootnote1sym\">1<\/a> Zob. Statystyka ludno\u015bci od 1900 r., <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demographics_of_Spain\">https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demographics_of_Spain<\/a> (dost\u0119p: 04. 01. 2021 r.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote2anc\" id=\"sdfootnote2sym\">2<\/a> Zob. Statystyka ludno\u015bci od 1900 r., <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demographics_of_Spain\">https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demographics_of_Spain<\/a> (dost\u0119p: 04. 01. 2021 r.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote3anc\" id=\"sdfootnote3sym\">3<\/a> Zob. Populacja \u015bwiata, <a href=\"http:\/\/populacja.population.city\/\">http:\/\/populacja.population.city\/<\/a> (dost\u0119p: 14 .06. 2021 r.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote4anc\" id=\"sdfootnote4sym\">4<\/a>Ruch powsta\u0142 w\u015br\u00f3d robotnik\u00f3w w po\u0142owie XIX stulecia. Mia\u0142 charakter spo\u0142eczny, polityczny i ekonomiczny. G\u0142osi\u0142 idee socjalistyczne. Skupia\u0142 w swych szeregach robotnik\u00f3w, ch\u0142op\u00f3w, emigrant\u00f3w, ludzi m\u0142odych, rzemie\u015blnik\u00f3w, miejsk\u0105 bohem\u0119, cyganeri\u0119 i \u015brodowiska tw\u00f3rcze. Zob. D.Grinberg,&nbsp;Ruch anarchistyczny w Europie Zachodniej 1870-1914, Warszawa 1994, s. 159\u2013176.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote5anc\" id=\"sdfootnote5sym\">5<\/a>Zob. Kobiety, wyzwolenie i wczesny anarchosyndykalizm, <a href=\"http:\/\/www.solfed.org.uk\/a-s-history\/unit-16-spain-culture-education-women-and-sexuality\">http:\/\/www.solfed.org.uk\/a-s-history\/unit-16-spain-culture-education-women-and-sexuality<\/a> (dost\u0119p: 9 .01. 2022 r.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote6anc\" id=\"sdfootnote6sym\">6<\/a>Zob. Lata 30. XX wieku;&nbsp;rewolucja kulturalna, <a href=\"http:\/\/www.solfed.org.uk\/a-s-history\/unit-16-spain-culture-education-women-and-sexuality\">http:\/\/www.solfed.org.uk\/a-s-history\/unit-16-spain-culture-education-women-and-sexuality<\/a> (dost\u0119p: 9 .01. 2022 r.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote7anc\" id=\"sdfootnote7sym\">7<\/a> Zob. Seks, mi\u0142o\u015b\u0107 i zwi\u0105zki, <a href=\"http:\/\/www.solfed.org.uk\/a-s-history\/unit-16-spain-culture-education-women-and-sexuality\">http:\/\/www.solfed.org.uk\/a-s-history\/unit-16-spain-culture-education-women-and-sexuality<\/a> (dost\u0119p: 9 .01. 2022 r.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote8anc\" id=\"sdfootnote8sym\">8<\/a> W wyniku prze\u015bladowa\u0144 religijnych wyznawc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego \u015bmier\u0107 ponios\u0142o 12 biskup\u00f3w, 4194 ksi\u0119\u017cy, 2365 zakonnik\u00f3w, 283 siostry zakonne i kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy wiernych \u015bwieckich a zniszczeniu uleg\u0142o ponad 2 tys. \u015bwi\u0105ty\u0144. Zob. A. Beevor, The Spanish Civil War (Cassell Military Paperbacks S.), Londyn 1982, s. 70\u201372.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote9anc\" id=\"sdfootnote9sym\">9<\/a> Zob. Rewolucja 1936, <a href=\"http:\/\/www.solfed.org.uk\/a-s-history\/unit-16-spain-culture-education-women-and-sexuality\">http:\/\/www.solfed.org.uk\/a-s-history\/unit-16-spain-culture-education-women-and-sexuality<\/a> (dost\u0119p: 14 .01. 2022 r.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote10anc\" id=\"sdfootnote10sym\">10<\/a>Zob. T. Ortiz-G\u00f3mez, A. Ignaciuk, The Family Planning movement in Spain during the democratic transition, <a href=\"https:\/\/wpd.ugr.es\/\">https:\/\/wpd.ugr.es\/<\/a> (dost\u0119p: 14 .01. 2022 r.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote11anc\" id=\"sdfootnote11sym\">11<\/a>Zob. N. Makarewicz, Lekarze masowo odmawiaj\u0105 Hiszpankom przeprowadzenia aborcji, <a href=\"https:\/\/www.rmf24.pl\/fakty\/swiat\/news-lekarze-masowo-odmawiaja-hiszpankom-przeprowadzenia-aborcji,nId,5288113#crp_state=1\">https:\/\/www.rmf24.pl\/fakty\/swiat\/news-lekarze-masowo-odmawiaja-hiszpankom-przeprowadzenia-aborcji,nId,5288113#crp_state=1<\/a> (dost\u0119p: 30 .01. 2022 r.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote12anc\" id=\"sdfootnote12sym\">12<\/a>Zob. <sup><\/sup>Zob. Summary of Registered Abortions Worldwide, through April 2010, <a href=\"http:\/\/www.johnstonsarchive.net\/\">http:\/\/www.johnstonsarchive.net\/<\/a> (dost\u0119p: 19 .01. 2022 r.); Obliczenia w\u0142asne.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote13anc\" id=\"sdfootnote13sym\">13<\/a>Zob. Imigracja do Hiszpanii, <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Immigration_to_Spain\">https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Immigration_to_Spain<\/a> (dost\u0119p: 30 .01. 2022 r.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote14anc\" id=\"sdfootnote14sym\">14<\/a>Zob. Rozw\u00f3d we francoistycznej Hiszpanii, <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Divorce_in_Francoist_Spain_and_the_democratic_transition\">https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Divorce_in_Francoist_Spain_and_the_democratic_transition<\/a> (dost\u0119p: 31. 01. 2022 r.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote15anc\" id=\"sdfootnote15sym\">15<\/a>Zob. Hiszpania: rozwody zalewaj\u0105 ca\u0142\u0105 Europ\u0119, <a href=\"https:\/\/deon.pl\/kosciol\/hiszpania-rozwody-zalewaja-cala-europe,316158\">https:\/\/deon.pl\/kosciol\/hiszpania-rozwody-zalewaja-cala-europe,316158<\/a> (dost\u0119p: 31 .01. 2022 r.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote16anc\" id=\"sdfootnote16sym\">16<\/a>Zob. Hiszpania. Najni\u017csza liczba rozwod\u00f3w od dw\u00f3ch dekad. Efekt pandemii, <a href=\"https:\/\/wydarzenia.interia.pl\/raporty\/raport-koronawirus-chiny\/aktualnosci\/news-hiszpania-najnizsza-liczba-rozwodow-od-dwoch-de\">https:\/\/wydarzenia.interia.pl\/raporty\/raport-koronawirus-chiny\/aktualnosci\/news-hiszpania-najnizsza-liczba-rozwodow-od-dwoch-dekad-efekt-pan,nId,5540863<\/a> (dost\u0119p: 31 .01. 2022 r.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote17anc\" id=\"sdfootnote17sym\">17<\/a>Zob. K. Bielawny, Dramat depopulacji, \u201eNasz Dziennik\u201d 2021, nr 188, z 16 VIII.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote18anc\" id=\"sdfootnote18sym\">18<\/a> Zob. Statystyka ludno\u015bci od 1900 r., <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demographics_of_Spain\">https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demographics_of_Spain<\/a> (dost\u0119p: 04. 01. 2021 r.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote19anc\" id=\"sdfootnote19sym\">19<\/a>Zob. La gripe espa\u00f1ola que dej\u00f3 260.000 muertos en nuestro pa\u00eds, <a href=\"https:\/\/www.larazon.es\/cultura\/20200315\/xrlpmkswrjavhmffi37ilmxtle.html\">https:\/\/www.larazon.es\/cultura\/20200315\/xrlpmkswrjavhmffi37ilmxtle.html<\/a> (dost\u0119p: 1 .02. 2022 r.)<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a> <a href=\"#sdfootnote20anc\" id=\"sdfootnote20sym\">20<\/a>Cho\u0107 podawane s\u0105 tu bardzo r\u00f3\u017cne dane co do terroru czerwonego i bia\u0142ego. Zob. Liczba ofiar, bia\u0142y i czerwony terror, <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Hiszpa%C5%84ska_wojna_domowa#cite_note-HCW-105\">https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Hiszpa%C5%84ska_wojna_domowa#cite_note-HCW-105<\/a> (dost\u0119p: 31 .01. 2022 r.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote21anc\" id=\"sdfootnote21sym\">21<\/a>Obliczenia w\u0142asne na podstawie opracowania <a href=\"http:\/\/www.johnstonsarchive.net\/policy\/abortion\/ab-spain.html\">http:\/\/www.johnstonsarchive.net\/policy\/abortion\/ab-spain.html<\/a> (dost\u0119p: 1 .02. 2022 r.)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote22anc\" id=\"sdfootnote22sym\">22<\/a>Zob. K. Phillips, Od nielegalnego do niezb\u0119dnego, d\u0142uga podr\u00f3\u017c \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych, <a href=\"https:\/\/www.lavanguardia.com\/historiayvida\/historia-contemporanea\/20201018\/33842\/historia-anticonceptivos.html\">https:\/\/www.lavanguardia.com\/historiayvida\/historia-contemporanea\/20201018\/33842\/historia-anticonceptivos.html<\/a> (dost\u0119p: 31 .01. 2022 r.)<\/p>\n<p>Views: 193<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wprowadzenie Hiszpania w swych dziejach wielokrotnie musia\u0142a broni\u0107 swej to\u017csamo\u015bci jako nar\u00f3d, a tak\u017ce jako wierni Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego. Nar\u00f3d hiszpa\u0144ski wyda\u0142 wielu \u015bwi\u0119tych, kt\u00f3rych pisma teologiczne czytane s\u0105 po dzie\u0144 dzisiejszy na ca\u0142ym \u015bwiecie; m. in. Jana od Krzy\u017ca czy Teresy z Avili. Ko\u015bci\u00f3\u0142 przez stulecia kszta\u0142towa\u0142 postawy spo\u0142eczne, duchowe i moralne mieszka\u0144c\u00f3w Hiszpanii. Rodzina &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/depopulacja-hiszpanii-la-despoblacion-de-espana\/\" class=\"more-link\">Czytaj dalej<span class=\"screen-reader-text\"> \u201eDepopulacja Hiszpanii (La despoblaci\u00f3n de Espa\u00f1a)\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3567,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-277","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/277","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=277"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/277\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3568,"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/277\/revisions\/3568"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3567"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=277"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}