{"id":4851,"date":"2024-02-03T12:26:50","date_gmt":"2024-02-03T10:26:50","guid":{"rendered":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/?page_id=4851"},"modified":"2025-11-13T15:07:56","modified_gmt":"2025-11-13T13:07:56","slug":"depopulacja-litwy-lietuvos-depopuliacija","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/depopulacja-litwy-lietuvos-depopuliacija\/","title":{"rendered":"Depopulacja Litwy (Lietuvos depopuliacija)"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

Wprowadzenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Chrze\u015bcija\u0144stwo na teren obecnej Litwy dociera\u0142o od strony Prus, Rusi i Polski. Chrzest Jagie\u0142\u0142y w 1386 r. otworzy\u0142 nowe mo\u017cliwo\u015bci rozwojowe nowego pa\u0144stwa. Na chrzcie przyj\u0105\u0142 imi\u0119 W\u0142adys\u0142aw. W 1387 r. utworzono diecezje wile\u0144sk\u0105. W 1569 r. aktem unii lubelskiej powo\u0142ano do \u017cycia jedno pa\u0144stwo polsko-litewskie. Od XVI stulecia na teren Litwy zacz\u0119\u0142y dociera\u0107 idee protestanckie. Os\u0142abiona Rzeczpospolita Obojga Narod\u00f3w w XVIII stuleciu przesta\u0142a istnie\u0107. W 1918 r. Litwa odzyska\u0142a swa niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Przez d\u0142ugie lata Litwini byli pod okupacja sowieck\u0105. W 1990 r. Litwa og\u0142osi\u0142a deklaracje niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Idee antynatalistyczne na ziemi litewskie dociera\u0142y od pocz\u0105tku XX stulecia. W ramach Kraju Rad, idee wolteria\u0144skie przenika\u0142y do wszystkich dziedzin \u017cycia spo\u0142ecznego. Aborcja i antykoncepcja dokona\u0142y najwi\u0119kszego spustoszenia w populacji Litwy.<\/p>\n\n\n\n

Zmiany demograficzne mieszka\u0144c\u00f3w <\/strong>Litwy <\/strong>na tle populacji og\u00f3lno\u015bwiatowej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W roku 1900 udzia\u0142 procentowy ludno\u015bci litewskiej w populacji og\u00f3lno\u015bwiatowej wynosi\u0142 0,11%. W ci\u0105gu kolejnych 50 lat udzia\u0142 procentowy jej ludno\u015bci do populacji og\u00f3lno\u015bwiatowej zmala\u0142 o 0,01%. Od roku 1950 z ka\u017cdym nast\u0119pnym rokiem ten udzia\u0142 w populacji og\u00f3lno\u015bwiatowej jeszcze szybciej mala\u0142.<\/p>\n\n\n\n

W ci\u0105gu siedemdziesi\u0119ciu lat udzia\u0142 ludno\u015bci mieszkaj\u0105cej w granicach pa\u0144stwa litewskiego w stosunku do populacji og\u00f3lno\u015bwiatowej spad\u0142 prawie czterokrotnie.<\/p>\n\n\n\n

Udzia\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w <\/strong>Litwy <\/strong>w populacji og\u00f3lno\u015bwiatowej w latach 1900-2020<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rok<\/td>Liczba ludno\u015bci na \u015bwiecie na 1 stycznia<\/td>Liczba ludno\u015bci na Litwie na 1 stycznia<\/td>Udzia\u0142 procentowy w populacji og\u00f3lno\u015bwiatowej<\/td><\/tr>
1900<\/td>1 646 165 000<\/td>1 789 569<\/td>0,11<\/td><\/tr>
1910<\/td>1 825 070 987<\/td>2 010 342<\/td>0,11<\/td><\/tr>
1925<\/td>1 967 683 298<\/td>2 217 000<\/td>0,11<\/td><\/tr>
1939<\/td>2 262 699 677<\/td>2 432 000<\/td>0,11<\/td><\/tr>
1950<\/td>2 513 866 197<\/td>2 567 000<\/td>0,10<\/td><\/tr>
1960<\/td>2 991 005 874<\/td>2 782 000<\/td>0,09<\/td><\/tr>
1970<\/td>4 023 981 107<\/td>3 144 000<\/td>0,08<\/td><\/tr>
1985<\/td>4 809 575 137<\/td>3 545 000<\/td>0,07<\/td><\/tr>
2000<\/td>6 088 230 944<\/td>3 500 000<\/td>0,06<\/td><\/tr>
2020<\/td>7 881 691 855<\/td>2 794 090<\/td>0,03<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

<\/a> \u0179r\u00f3d\u0142o: Zob. World \u00b7 Population 1800-2100, http:\/\/population.city\/world\/<\/a>, (dost\u0119p: 14 .01. 2024 r.); zob. Demografia Litwy, https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demographics_of_Lithuania#Fertility<\/a>, (dost\u0119p: 26 .01. 2024 r.); zob. Lithuania \u00b7 Population 1950-2100, http:\/\/population.city\/lithuania\/<\/a>, (dost\u0119p: 24 .01. 2024 r.)<\/p>\n\n\n\n

Wykres udzia\u0142u procentowego mieszka\u0144c\u00f3w Litwy<\/strong> w populacji og\u00f3lno\u015bwiatowej w latach 1900-2020<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza po\u0142owa XX stulecia charakteryzowa\u0142a si\u0119 do\u015b\u0107 du\u017c\u0105 stabilno\u015bci\u0105 populacji litewskiej w stosunku do populacji og\u00f3lno\u015bwiatowej. Dopiero druga po\u0142owa XX stulecia zachwia\u0142a stabilno\u015bci\u0105 populacji Litwin\u00f3w. By lepiej zrozumie\u0107 proces destabilizacji demograficznej Litwin\u00f3w, sp\u00f3jrzmy na wska\u017aniki dzietno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku XIX stulecia na kobiet\u0119 wieku rozrodczym na Liwie przypada\u0142o prawie sze\u015bcioro dzieci. Jednak z ka\u017cda dekad\u0105 wska\u017aniki dzietno\u015bci mala\u0142y. W ci\u0105gu XIX stulecia pomniejszy\u0142y si\u0119 o 0,8 punktu. Gwa\u0142towny spadek zauwa\u017camy w XX stuleciu. W ci\u0105gu tego czasu wska\u017aniki dzietno\u015bci pomniejszy\u0142y si\u0119 o 3,65 punktu. Pod koniec lat siedemdziesi\u0105tych XX w. sko\u0144czy\u0142a si\u0119 zast\u0119powalno\u015b\u0107 pokoleniowa Litwin\u00f3w. Wska\u017aniki dzietno\u015bci w 1978 r. spad\u0142y do poziomu 2,08. Rodzi\u0142o si\u0119 nieco ponad dwoje dzieci na kobiet\u0119 w wieku rozrodczym. Od 1994 r. wi\u0119cej os\u00f3b umiera ni\u017c si\u0119 rodzi1<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Idee antynatalistyczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Litwa odzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 w 1918 r. Rado\u015b\u0107 by\u0142a ogromna w\u015br\u00f3d Litwin\u00f3w, kt\u00f3rzy oczekiwali na rozw\u00f3j swej ojczyzny na wielu obszar. Jednak bardzo szybko pojawili si\u0119 na terenie Litwy ideolodzy propaguj\u0105cy idee cywilizacji \u015bmierci. Propaganda prowadzona by\u0142a przez socjalist\u00f3w, kt\u00f3rzy wspierali dzia\u0142ania rewolucjonist\u00f3w komunistycznych w ZSRR. Skrajne feministki propagowa\u0142y zmniejszenie dzieci w rodzinach. Idee s\u0105czone poprzez pras\u0119 socjalistyczn\u0105 i propagand\u0119 szeptan\u0105 przynosi\u0142y owoce.<\/p>\n\n\n\n

Aborcja<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na Litwie przez stulecia kobieta w stanie b\u0142ogos\u0142awionym by\u0142 szanowana, a dziecko w \u0142onie matki by\u0142o b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwem Bo\u017cym. Idee wolteria\u0144skie na terem Litwy dociera\u0142y ju\u017c w XIX stuleciu. Propagowano rozwody, zwi\u0105zki cywilne a w p\u00f3\u017aniejszym czasie \u015brodki niszcz\u0105ce \u017cycie albo niedopuszczaj\u0105ce do jego powstania. Nale\u017cy przypuszcza\u0107, \u017ce ju\u017c w okresie wojennym pojawili si\u0119 ideolodzy propaguj\u0105cy pomniejszenie dzieci w rodzinach. Idee te propagowano m. in. w prasie socjalistycznej, kt\u00f3ra dociera\u0142a przede wszystkim do klasy robotniczej. Propagowano idee regulacji pocz\u0119\u0107 czy \u015bwiadome macierzy\u0144stwo, m in. poprzez aborcj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 w granicach Litwy pozbawiono \u017cycia oko\u0142o 600 tys. dzieci nienarodzonych. Wed\u0142ug Roberta Johnstona w latach 1955-2022 na Litwie zabito oko\u0142o 1,9 mln dzieci nienarodzonych2<\/sup><\/a>. Najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 aborcji na Litwie dokonano w latach 1988-1992, w ci\u0105gu pi\u0119ciu lat zabito 242 977 dzieci nienarodzone a urodzi\u0142o si\u0119 279 013 \u017cywych dzieci3<\/sup><\/a>. W kolejnych dekadach liczba dzieci nienarodzonych mala\u0142a. W po\u0142owie pierwszej dekady XXI stulecia liczba aborcji w ci\u0105gu roku spad\u0142a poni\u017cej 10 tysi\u0119cy, w 2022 r. dokonano 2705 zab\u00f3jstw na nienarodzonych dzieciach4<\/sup><\/a>. Populacja Litwy poprzez aborcje pomniejszy\u0142a si\u0119 o oko\u0142o 2 mln os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

W latach 1955 \u2013 2022 urodzi\u0142o si\u0119 3 039 846 \u017cywych dzieci, a w tym samym czasie abortowano 1 905 961 os\u00f3b5<\/sup><\/a>. Gdyby nie zabito nienarodzonych dzieci, na Litwie w tym czasie mog\u0142o si\u0119 urodzi\u0107 4 945 807 os\u00f3b. Niestety idee cywilizacji \u015bmierci nie pozwoli\u0142y na przyj\u015bcie ponad 1,9 mln os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

Urodzenia \u017cywych dzieci i abortowanych na Litwie<\/strong> w latach 1955-2022 ( milionach)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Z pocz\u0105tkiem 2023 r. na Litwie zalegalizowano aborcje farmakologiczn\u0105. Niewiasta w stanie b\u0142ogos\u0142awionym, po wcze\u015bniejszych badaniach lekarskich, mo\u017ce zabi\u0107 w\u0142asne dziecko do 9 tygodnia za pomoc\u0105 tabletek. Litewskie Ministerstwo Zdrowia informowa\u0142o, \u017ce \u201e”Do\u015bwiadczenia innych kraj\u00f3w dowodz\u0105, \u017ce kobiety cz\u0119\u015bciej decyduj\u0105 si\u0119 na farmakologiczne przerywanie ci\u0105\u017cy ni\u017c na chirurgiczne. Spodziewamy si\u0119, \u017ce podobne tendencje b\u0119d\u0105 r\u00f3wnie\u017c w Litwie”6<\/sup><\/a>. Aborcja pomniejszy\u0142a populacje Litwy o oko\u0142o 2,5 mln os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

Antykoncepcja<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/a> Do 1990 r. na Litwie obowi\u0105zywa\u0142o prawo Zwi\u0105zku Radzieckiego. W Kraju Rad \u015brodki antykoncepcyjne stosowano od rewolucji bolszewickiej, cho\u0107 nie by\u0142y one a\u017c tak popularne w pierwszych dekadach istnienia ZSRR7<\/sup><\/a>. W latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych XX w. dociera\u0142y tu \u015brodki antykoncepcyjne z zagranicy, przede wszystkim z Polski. Rewolucja antykoncepcyjna na Litwie rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 dopiero w latach 90. wieku XX.<\/p>\n\n\n\n

Mi\u0119dzynarodowe organizacje feministyczne ubolewaj\u0105, \u017ce na Litwie stosowanie \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych jest niskie. Jedynie 33,2% os\u00f3b w wieku rozrodczym stosuje \u015brodki antykoncepcyjne. Niskie wska\u017aniki stosowania antykoncepcji, wed\u0142ug skrajnych feministek, wynika z ograniczonej dost\u0119pno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Nadal aborcja na Litwie jest powszechna, przez wiele os\u00f3b jest traktowana jako metoda antykoncepcji8<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Emigracja zarobkowa i naturalna<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 1990 r. Litw\u0119 zamieszkiwa\u0142o oko\u0142o 3,7 mln os\u00f3b, w 2023 r. liczba mieszka\u0144c\u00f3w spad\u0142a do 2,86 mln, co stanowi\u0142o ubytek ludno\u015bciowy o 22,7%. Od 1990 r. liczba mieszka\u0144c\u00f3w pomniejszy\u0142a si\u0119 o oko\u0142o 851 tys. os\u00f3b. Z powodu emigracji zarobkowej Litw\u0119 w tym czasie opu\u015bci\u0142o oko\u0142o 587 tys. os\u00f3b. Z powodu przyczyn naturalnych, wi\u0119cej os\u00f3b umiera\u0142o ni\u017c rodzi\u0142o si\u0119, na Liwie populacja pomniejszy\u0142a si\u0119 o oko\u0142o 264 tys9<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Ofiary II wojny \u015bwiatowej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W wyniku dzia\u0142a\u0144 wojennych w czasie II wojny \u015bwiatowej populacja litewska pomniejszy\u0142a si\u0119 o 375 tys. os\u00f3b10<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Grupy narodowo\u015bciowe na Litwie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug Spisu Powszechnego w 2021 r. na Litwie mieszka\u0142o 2,37 mln Litwin\u00f3w (84,6%), Polak\u00f3w 183 tys. (6,3%), Rosjan 141 tys. (5%), i Bia\u0142orusin\u00f3w 28,1 tys. co stanowi\u0142o (1%). Inne grupy narodowo\u015bciowe nie przekracza\u0142y jednego procenta og\u00f3\u0142u mieszka\u0144c\u00f3w11<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Prognozowana liczba mieszka\u0144c\u00f3w <\/strong>Litwy<\/strong> bez turbulencji dziejowych<\/strong><\/p>\n\n\n\n

A zatem, jaka by\u0142aby liczba ludno\u015bci Litwy bez turbulencji dziejowych, gdyby zachowano p\u0142odno\u015b\u0107 z pocz\u0105tk\u00f3w XX stulecia? Poszukajmy na to pytanie odpowiedzi. Z oblicze\u0144 prowadzonych na przyk\u0142adzie Polski uda\u0142o si\u0119 nam ustali\u0107, \u017ce populacja ludzko\u015bci na \u015bwiecie w 2020 r., bez turbulencji dziejowych, liczy\u0142aby oko\u0142o 13,55 mld12<\/sup><\/a><\/sup>. W roku 1900 udzia\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w Litwy w populacji og\u00f3lno\u015bwiatowej wynosi\u0142 0,11%. A zatem, gdyby ten udzia\u0142 si\u0119 utrzyma\u0142 na podobnym poziomie przez ponad 100 lat, mieszka\u0144cy Litwy w 2020 r. liczyliby oko\u0142o 14,9 mln. Na jeden kilometr kwadratowy przypada\u0142yby w 2020 r. nieco ponad 228 os\u00f3b. Nieco mniej ni\u017c Niemczech, w kt\u00f3rych na jeden km2<\/sup> w 2022 r. przypada\u0142o 236 os\u00f3b13<\/sup><\/a>. Przy swoich mo\u017cliwo\u015bciach Litwa by\u0142aby w stanie wszystkich zatrudni\u0107, wy\u017cywi\u0107 i nie szuka\u0107 r\u0105k do pracy poza granicami. Spo\u0142ecze\u0144stwo by\u0142oby m\u0142ode, z nisk\u0105 \u015bredni\u0105 wieku, a tak jest spo\u0142ecze\u0144stwem z ogromnym procentem w wieku poprodukcyjnym (powy\u017cej 20,45%)14<\/sup><\/a>, a \u015brednia wieku w 2022 r. liczy\u0142a 43 lata15<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

<\/strong>G\u0142\u00f3wne przyczyny depopulacji<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jakie by\u0142y g\u0142\u00f3wne przyczyny depopulacji Litwy? Aborcja dokona\u0142a pomniejszenia populacji o oko\u0142o 2,5 mln, inne zdarzenia losowe to deprawacja dzieci i m\u0142odzie\u017cy. \u017bycie ludzkie nie przebiega z dok\u0142adno\u015bci\u0105 matematyczn\u0105, przysparza r\u00f3\u017cnych perypetii, z tej liczby mo\u017cemy odliczy\u0107 co najmniej 0,525 mln dzieci, kt\u00f3re nie ujrza\u0142y \u015bwiat\u0142a dziennego m. in. przez poronienie czy inne zdarzenia losowe. Ponadto II wojna \u015bwiatowa pomniejszy\u0142a populacje Litwy o 375 tys. os\u00f3b, emigracja o prawie 600 tys. os\u00f3b, przede wszystkim m\u0142odych. \u0141\u0105cznie Litwini w wyniku tych zdarze\u0144 dziejowych stracili 3,46 mln, z obecnymi mieszka\u0144cami by\u0142oby w granicach pa\u0144stwa litewskiego 6,8 mln os\u00f3b. Do 14,9 mln brakuje 8,1 mln os\u00f3b. A zatem rodzi si\u0119 pytanie, c\u00f3\u017c si\u0119 sta\u0142o z t\u0105 grup\u0105 os\u00f3b? Wprowadzone do sprzeda\u017cy \u015brodki antykoncepcyjne na Litwie spowodowa\u0142y zniszczenie pocz\u0105tkuj\u0105cego \u017cycia ludzkiego albo nie dopu\u015bci\u0142y do jego powstania. A zatem w wyniku antykoncepcji uby\u0142o Litwin\u00f3w w liczbie oko\u0142o 8,1 mln. Antykoncepcja jest g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 depopulacji Litwy16<\/sup><\/a><\/sup>. Przyczyni\u0142a si\u0119 do pomniejszenia dzieci w rodzinach do poziomu poni\u017cej zast\u0119powalno\u015bci pokoleniowej. Litwini w ci\u0105gu 100 lat wyzbyli si\u0119 poprzez aborcj\u0119 i antykoncepcj\u0119 co najmniej 10,6 mln os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wne czynniki depopulacji i mieszka\u0144cy Litwy<\/strong> w 2020 r. (w milionach)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wydarzenie demograficzne<\/td>Dane w milionach<\/td>Udzia\u0142 procentowy w populacji bez turbulencji dziejowych<\/td><\/tr>
Liczba mieszka\u0144c\u00f3w Litwy w 2020 r.<\/td>2,8<\/td>18,8<\/td><\/tr>
Emigracja<\/td>0,6<\/td>4<\/td><\/tr>
Aborcja<\/td>2,5<\/td>16,8<\/td><\/tr>
Antykoncepcja<\/td>8,1<\/td>54,3<\/td><\/tr>
II wojna \u015bwiatowa<\/td>0,375<\/td>2,5<\/td><\/tr>
Poronienia i inne zdarzenia losowe<\/td>0,525<\/td>3,6<\/td><\/tr>
Razem<\/td>14,9<\/td>100<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Obliczenia w\u0142asne<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Podsumowanie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 2020 r. Litwa liczy\u0142a oko\u0142o 2,8 mln mieszka\u0144c\u00f3w. Gdyby w ostatnich ponad stu dwudziestu lat idee wolteria\u0144skie nie dotar\u0142y na teren Litwy, gdyby nie by\u0142o wojen i rewolucji, Litwa liczy\u0142aby w 2020 r. oko\u0142o 14,9 mln os\u00f3b. Ale tak nie jest. G\u0142\u00f3wnymi czynnikami depopulacji Litwy by\u0142a antykoncepcja, aborcja, II wojna \u015bwiatowa i emigracja. Najwi\u0119kszego spustoszenia dokona\u0142a antykoncepcja, pomniejszy\u0142a populacj\u0119 o 8,1 mln os\u00f3b, aborcja o 2,5 mln, emigracja o oko\u0142o 600 tys., a II wojna \u015bwiatowa o 375 tys.<\/p>\n\n\n\n

Ks. K. Bielawny<\/em><\/p>\n\n\n\n

Przypisy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1<\/a> Zob. Demographics of Lithuania, https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demographics_of_Lithuania<\/a>, (dost\u0119p: 27 .01. 2024 r.)<\/p>\n\n\n\n

2<\/a> Zob. Historical abortion statistics, Lithuania compiled by Wm. Robert Johnston last updated 29 July 2023, https:\/\/www.johnstonsarchive.net\/policy\/abortion\/ab-lithuania.html<\/a>, (dost\u0119p: 03. 02. 2024 r.)<\/p>\n\n\n\n

3<\/a> Ibidem<\/p>\n\n\n\n

4<\/a> Ibidem.<\/p>\n\n\n\n

5<\/a> Obliczenia na podstawie Demographics of Lithuania, https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demographics_of_Lithuania<\/a>, (dost\u0119p: 27 .01. 2024 r.)<\/p>\n\n\n\n

6<\/a> Zob. P. Dazeley, G. Images, Litwa legalizuje aborcj\u0119 farmakologiczn\u0105, ale lekarze mog\u0105 odm\u00f3wi\u0107 wydania recepty, https:\/\/noizz.pl\/spoleczenstwo\/litwa-legalizuje-aborcje-farmakologiczna-ale-lekarze-moga-odmowic-wydania-recepty\/s35ns1s<\/a>, (dost\u0119p: 09. 04. 2024 r.)<\/p>\n\n\n\n

7<\/a> Zob. B. S. Mazzetti, \u201eRepackaging the Patriarchy\u201d: A Comparative Analysis Between Soviet and Contemporary Russian Reproductive Health Policies and Ideologies, Nev York 2015, s. 38-49.<\/p>\n\n\n\n

8<\/a> Federation for Women and Family Planning, Accessibility of SRHR in the EU, https:\/\/www.europarl.europa.eu\/cmsdata\/193491\/20130131ATT60155EN-original.pdf<\/a>, (dost\u0119p: 09. 04. 2024 r.)<\/p>\n\n\n\n

9<\/a> Migration in numbers, https:\/\/123.emn.lt\/en\/#emigration<\/a> (dost\u0119p: 09. 04. 2024 r.)<\/p>\n\n\n\n

10<\/a> Szacunkowa liczba ofiar w republikach Zwi\u0105zku Radzieckiego, https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Ofiary_II_wojny_%C5%9Bwiatowej<\/a> (dost\u0119p: 09 .04. 2024 r.)<\/p>\n\n\n\n

11<\/a> Ludno\u015b\u0107 Litwy wed\u0142ug grup etnicznych 1959\u20132021, https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demographics_of_Lithuania<\/a> (dost\u0119p: 10 .04. 2024 r.)<\/p>\n\n\n\n

12<\/a> Zob. K. Bielawny, Dramat depopulacji, \u201eNasz Dziennik\u201d 2021, nr 188, z 16 VIII.<\/p>\n\n\n\n

13<\/a> Zob. Niemcy, https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Niemcy<\/a> (dost\u0119p: 11 .04. 2024 r.)<\/p>\n\n\n\n

14<\/a> Zob. Demographics of Lithuania, https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demographics_of_Lithuania<\/a> (dost\u0119p: 11 .04. 2024 r.)<\/p>\n\n\n\n

15<\/a> Zob. Populacja Litwy, https:\/\/www.populationof.net\/pl\/lithuania\/<\/a> (dost\u0119p: 12 .04. 2024 r.)<\/p>\n\n\n\n

16<\/a> Na temat dzia\u0142ania \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych i aborcji odnajdujemy do\u015b\u0107 sporo informacji w brytyjskim tygodniku medycznym \u201eThe Lancet\u201d, wydawanym od 1823 r. Od wielu lat pismo sta\u0142o si\u0119 platform\u0105 intensywnej propagandy cywilizacji \u015bmierci, z kt\u00f3rej korzysta Instytut Guttmachera propaguj\u0105cy \u015brodki antykoncepcyjne i aborcj\u0119 jako dobrodziejstwo ludzko\u015bci. Naukowcy z ro\u017cnych stron \u015bwiata publikuj\u0105 swe badania, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 nowomow\u0105, u\u017cywaj\u0105c poj\u0119\u0107 kluczy: regulacja urodze\u0144, \u015bwiadome macierzy\u0144stwo, planowanie rodziny, zdrowie reprodukcyjne czy p\u0142e\u0107 kulturowa. Wspieraj\u0105 i uzasadniaj\u0105 dzia\u0142ania \u015brodowisk aborcyjnych. Zob. J. Bearak, A. Popinchalk, B. Ganatra, A-B. Moller, \u00d6. Tun\u00e7alp, C. Beavin, L. Kwok, L. Alkema, Unintended pregnancy and abortion by income, region, and the legal status of abortion: estimates from a comprehensive model for 1990\u20132019, The Lancet 2020, t. 8, s. E1152-E1161; Zob. J. Cleland, A. Conde-Agudelo, H. Peterson, J. Ross, A. Tsui, Contraception and health, The Lancer 2012, t. 380, s. 149-156.<\/p>\n

Views: 56<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wprowadzenie Chrze\u015bcija\u0144stwo na teren obecnej Litwy dociera\u0142o od strony Prus, Rusi i Polski. Chrzest Jagie\u0142\u0142y w 1386 r. otworzy\u0142 nowe mo\u017cliwo\u015bci rozwojowe nowego pa\u0144stwa. Na chrzcie przyj\u0105\u0142 imi\u0119 W\u0142adys\u0142aw. W 1387 r. utworzono diecezje wile\u0144sk\u0105. W 1569 r. aktem unii lubelskiej powo\u0142ano do \u017cycia jedno pa\u0144stwo polsko-litewskie. Od XVI stulecia na teren Litwy zacz\u0119\u0142y dociera\u0107 … <\/p>\n

Czytaj dalej \u201eDepopulacja Litwy (Lietuvos depopuliacija)\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5249,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-4851","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4851","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4851"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4851\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5250,"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4851\/revisions\/5250"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5249"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4851"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}