{"id":602,"date":"2022-11-05T19:29:04","date_gmt":"2022-11-05T19:29:04","guid":{"rendered":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/?page_id=602"},"modified":"2022-11-05T19:29:05","modified_gmt":"2022-11-05T19:29:05","slug":"propaganda-aborcyjna-w-polsce-na-lamach-prasy-lewicowej","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/propaganda-aborcyjna-w-polsce-na-lamach-prasy-lewicowej\/","title":{"rendered":"Propaganda aborcyjna w Polsce na \u0142amach prasy lewicowej"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Przez dziesi\u0119ciolecia \u017ar\u00f3d\u0142em rozwi\u0105z\u0142o\u015bci moralnej i niszczenia obyczajowo\u015bci by\u0142a propaganda na \u0142amach prasy, w literaturze, teatrze i mediach elektronicznych. Za ten stan rzeczy odpowiadaj\u0105 dziennikarze, publicy\u015bci, aktorzy, arty\u015bci, osoby bardzo zdolne, a nawet wybitne, znane i uznane, kt\u00f3re swe talenty i zdolno\u015bci ukierunkowa\u0142y na szerzenie pornografii, prostytucji i innych zbocze\u0144. Nie bez winy pozostaj\u0105 krytycy literaccy, w\u0142a\u015bciciele medi\u00f3w drukowanych i elektronicznych, kt\u00f3rzy nie stan\u0119li w obronie moralno\u015bci rodzin i \u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144skiego. \u015arodowiska lewicowe z ca\u0142\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 niszczy\u0142y i niszcz\u0105 morale narodu polskiego i ca\u0142ej Europy.<\/p>\n\n\n\n<p>Propaganda \u201e\u015bwiadomego macierzy\u0144stwa\u201d w Polsce prowadzona by\u0142a ju\u017c z ko\u0144cem XIX i na pocz\u0105tku XX w. Towarzyszka Budzi\u0144ska-Tylicka w swej publikacji odnotowa\u0142a: \u201e[\u2026] za czas\u00f3w niewoli rosyjskiej, jeszcze w 1907 r. sama pisa\u0142am i miewa\u0142am publiczne odczyty na temat ograniczania przera\u017caj\u0105co licznego potomstwa polskich rodzin, \u017cyj\u0105cych w n\u0119dzy i ciemnocie\u201d<a href=\"#sdfootnote1sym\" id=\"sdfootnote1anc\"><sup>1<\/sup><\/a>. Autorka pochodzi\u0142a z wielodzietnej i patriotycznej rodziny. By\u0107 mo\u017ce to w\u0142a\u015bnie do\u015bwiadczenie biedy w domu rodzinnym przyczyni\u0142o si\u0119 do poszukiwania lepszych rozwi\u0105za\u0144. Niestety, tym lepszym rozwi\u0105zaniem mia\u0142o by\u0107 zmniejszanie liczby dzieci w rodzinach niegodnymi sposobami, poprzez \u015brodki niszcz\u0105ce p\u0142odno\u015b\u0107 i aborcj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Kolejnym argumentem za regulacj\u0105 urodze\u0144 w Polsce mia\u0142a by\u0107 du\u017ca \u015bmiertelno\u015b\u0107 dzieci w pierwszych czterech latach po urodzeniu. Na \u0142amach \u201eG\u0142osu Kobiet\u201d dr Henryk K\u0142uszy\u0144ski<a href=\"#sdfootnote2sym\" id=\"sdfootnote2anc\"><sup>2<\/sup><\/a> pisa\u0142, \u017ce na 100 urodze\u0144 umiera rocznie przesz\u0142o 20 dzieci. Ubolewa\u0142 nad n\u0119dz\u0105 polskich rodzin, nad brakiem odpowiedniej higieny i kultury. \u201ePolska d\u0105\u017cy dzi\u015b ju\u017c do tych wyj\u0105tkowych kraj\u00f3w europejskich, w kt\u00f3rych panuje taka zastraszaj\u0105ca umieralno\u015b\u0107 niemowl\u0105t. Zapewne brak kultury, brak u\u015bwiadomienia hygjenicznego odgrywa pewn\u0105 rol\u0119, ale przede wszystkim n\u0119dza i w parze z ni\u0105 bogactwo dzieci to jakby naturalne kojarzenie si\u0119\u201d. Z ubolewaniem i oburzeniem pisa\u0142, upominaj\u0105c tych, kt\u00f3rzy nauczali o rodzinie mi\u0142uj\u0105cej si\u0119 i przyjmuj\u0105cej potomstwo. \u201eJest ob\u0142ud\u0105 i niesumienno\u015bci\u0105, je\u015bli si\u0119 klasie pracuj\u0105cej, uginaj\u0105cej si\u0119 pod brzemieniem n\u0119dzy i niedostatku g\u0142osi ewangeli\u0119p\u0142odno\u015bci\u201d<a href=\"#sdfootnote3sym\" id=\"sdfootnote3anc\"><sup>3<\/sup><\/a>. Ale czy tylko w Polsce na pocz\u0105tku XX w. by\u0142a tak du\u017ca \u015bmiertelno\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d niemowl\u0105t? Sytuacj\u0119 w Prusach opisuje Dariusz K. Chojecki w artykule \u201eUmieralno\u015b\u0107 niemowl\u0105t w polskich rejencjach Prus na pocz\u0105tku XX wieku\u201d<a href=\"#sdfootnote4sym\" id=\"sdfootnote4anc\"><sup>4<\/sup><\/a>. I tak w rejencji wroc\u0142awskiej rocznie na 100 urodze\u0144 umiera\u0142o oko\u0142o 24 dzieci, w rejencji gda\u0144skiej przesz\u0142o 21, w magdeburskiej powy\u017cej 20, we frankfurckiej oko\u0142o 20, w kolo\u0144skiej oko\u0142o 18, w hanowerskiej poni\u017cej 15, a kasselskiej ko\u0142o 11<a href=\"#sdfootnote5sym\" id=\"sdfootnote5anc\"><sup>5<\/sup><\/a>. A zatem proces ten bardzo r\u00f3\u017cnie wygl\u0105da\u0142 w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach Europy.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0142uszy\u0144ski, jako przedstawiciel idei socjalistycznych i feministycznych, na \u0142amach pisma wydawanego pod red. Dory K\u0142uszy\u0144skiej, czo\u0142owej przedstawicielki feministek polskich z okresu mi\u0119dzywojnia w Polsce, zaprezentowa\u0142 liberalne idee demografii, kt\u00f3re mia\u0142y kszta\u0142towa\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 mas. Pisa\u0142, \u017ce: \u201e[\u2026] cech\u0105 dobrobytu gospodarczego i post\u0119pu<a href=\"#sdfootnote6sym\" id=\"sdfootnote6anc\"><sup>6<\/sup><\/a> kulturalnego jest niska cyfra urodze\u0144 i niska cyfra umieralno\u015bci. To te\u017c w krajach, w kt\u00f3rych ludno\u015bci pracuj\u0105cej lepiej si\u0119 powodzi i w kt\u00f3rych robotnicy wywieraj\u0105 sw\u00f3j wp\u0142yw na bieg \u017cycia politycznego, jest najmniejsza populacja (Anglia, Francja)\u201d<a href=\"#sdfootnote7sym\" id=\"sdfootnote7anc\"><sup>7<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Warto tu nadmieni\u0107, \u017ce Anglia i Francja posiada\u0142y kolonie i czerpa\u0142y krocie zysk\u00f3w z podbitych narod\u00f3w, za\u015b Polska by\u0142a w czasie porozbiorowym, w kt\u00f3rym podejmowano pr\u00f3by odbudowy gospodarczej kraju, gdzie \u015bciera\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cne idee polityczne, nie zawsze wspieraj\u0105ce interes narodu polskiego<a href=\"#sdfootnote8sym\" id=\"sdfootnote8anc\"><sup>8<\/sup><\/a>. Nale\u017ca\u0142o rozwija\u0107 kultur\u0119, higien\u0119, r\u00f3wno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105, opiek\u0119 medyczn\u0105 nad dzie\u0107mi, by w\u015br\u00f3d niemowlak\u00f3w by\u0142a jak najmniejsza \u015bmiertelno\u015b\u0107, ale z drugiej strony trzeba by\u0142o wspiera\u0107 rodziny wielodzietne, gdzie rodzi\u0142y si\u0119 dzieci. Nie poprzez propagowanie aborcji i antykoncepcj\u0119, ale poprzez pomoc materialn\u0105 i wychowanie w duchu narodowo-katolickim. Jednak tak si\u0119 nie sta\u0142o. \u015arodowiska socjalistyczne i feministyczne rozpowszechnia\u0142y idee propaguj\u0105ce depopulacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Warszawskie towarzystwo ginekologiczne w 1928 r. ustali\u0142o zasady pozbawiania \u017cycia nienarodzonych dzieci ze wskaza\u0144 lekarza. Od tej pory lekarz sta\u0142 si\u0119 decydentem, kto mo\u017ce si\u0119 urodzi\u0107 i \u017cy\u0107, a komu nie wolno przyj\u015b\u0107 na ten \u015bwiat. Koronnym argumentem, kt\u00f3ry cz\u0119sto pojawia\u0142 si\u0119 na \u0142amach prasy feministycznej i socjalistycznej, by\u0142o ub\u00f3stwo materialne w wielu rodzinach. Tak widzia\u0142 to K\u0142uszy\u0144ski<a href=\"#sdfootnote9sym\" id=\"sdfootnote9anc\"><sup>9<\/sup><\/a>. Nawo\u0142ywa\u0142 on polskie kobiety, by zaanga\u017cowa\u0142y si\u0119 w nowe wyzwania gospodarcze i kulturalne i by podda\u0142y si\u0119 regulacji urodze\u0144, by ogranicza\u0142y liczb\u0119 potomstwa, bo dzieci b\u0119d\u0105 im w tym przeszkadza\u0107. Zaznacza\u0142, \u017ce w spo\u0142ecze\u0144stwie polskim nadal funkcjonuje \u201e[\u2026] naiwny typ p\u0142odno\u015bci, kt\u00f3ry polega na tem, \u017ce rodzi\u0107 b\u0119dzie tyle dzieci, ile tylko kobieta urodzi\u0107 mo\u017ce\u201d<a href=\"#sdfootnote10sym\" id=\"sdfootnote10anc\"><sup>10<\/sup><\/a>. Straszy\u0142, \u017ce liczne potomstwo b\u0119dzie ogromnym obci\u0105\u017ceniem dla gospodarki, a tak\u017ce b\u0119dzie trudno je wychowa\u0107. Natomiast kobiety b\u0119d\u0105 wy\u0142\u0105czone z \u017cycia spo\u0142ecznego, nie b\u0119d\u0105 \u201e[\u2026] dost\u0119pne \u017cadnym wy\u017cszym idea\u0142om, gdy\u017c ca\u0142e ich \u017cycie, wype\u0142nione jest ci\u0105\u017c\u0105, po\u0142ogiem, porodem, karmieniem. [\u2026] Niczym nieokie\u0142zana p\u0142odno\u015b\u0107 staje si\u0119 kl\u0119sk\u0105 dla rodziny robotniczej\u201d<a href=\"#sdfootnote11sym\" id=\"sdfootnote11anc\"><sup>11<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Z podobn\u0105 argumentacj\u0105 wyst\u0105pi\u0142 w 1930 r. na \u0142amach swej broszurki \u201ePiek\u0142o kobiet\u201d Tadeusz Boy-\u017bele\u0144ski<a href=\"#sdfootnote12sym\" id=\"sdfootnote12anc\"><sup>12<\/sup><\/a>. Pisa\u0142: \u201e[\u2026] nie ma gorszego wroga ro\u01f3iny ni\u017c nadmierna p\u0142odno\u015b\u0107\u201d<a href=\"#sdfootnote13sym\" id=\"sdfootnote13anc\"><sup>13<\/sup><\/a>. Z ca\u0142\u0105 moc\u0105 argumentowa\u0142 na r\u00f3\u017cne sposoby, by ogranicza\u0107 liczb\u0119 dzieci w rodzinach, przywo\u0142uj\u0105c sukcesy na tej p\u0142aszczy\u017anie w wielu krajach Europy Zachodniej. T\u0142umaczenie by\u0142o pokr\u0119tne, jakoby ograniczanie dzieci mia\u0142o przyczyni\u0107 si\u0119 do wzrostu istot ludzkich w tych krajach. Od kilkudziesi\u0119ciu lat \u2013 pisa\u0142 w 1929 r. dr K\u0142uszy\u0144ski \u2013 powsta\u0142 pot\u0119\u017cny, \u201e[\u2026] zorganizowany ruch za regulacj\u0105 urodze\u0144 przewa\u017cnie w Ameryce, Anglji, Niemczech i Austrji. R\u00f3wnie\u017c i \u00bbLabour Party\u00ab<a href=\"#sdfootnote14sym\" id=\"sdfootnote14anc\"><sup>14<\/sup><\/a> uzna\u0142a za konieczno\u015b\u0107 u\u015bwiadamianie kobiet o celach i metodach regulacji urodze\u0144\u201d<a href=\"#sdfootnote15sym\" id=\"sdfootnote15anc\"><sup>15<\/sup><\/a>. Prekursorami ograniczania liczby potomstwa byli: Stella Browne (1880-1955)<a href=\"#sdfootnote16sym\" id=\"sdfootnote16anc\"><sup>16<\/sup><\/a>, Dora Russel (1894-1986)<a href=\"#sdfootnote17sym\" id=\"sdfootnote17anc\"><sup>17<\/sup><\/a>, Doroty Jewson (1884-1964)<a href=\"#sdfootnote18sym\" id=\"sdfootnote18anc\"><sup>18<\/sup><\/a> i wielu innych. Pionierzy regulacji urodze\u0144 chlubili si\u0119, \u017ce sw\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 nie os\u0142abiali populacji swych pa\u0144stw, \u201e[\u2026] lecz przeciwnie, w pierwszych 30 latach ruchu tego w Europie uratowali oko\u0142o 21 milion\u00f3w istot ludzkich\u201d. Ruch ten w ich opinii, by\u0142 \u201e[\u2026] wypraw\u0105 krzy\u017cow\u0105 przeciw ub\u00f3stwu\u201d i by\u0142 oparty na przes\u0142ankach naukowych z zakresu medycyny, ekonomii i polityki populacyjnej<a href=\"#sdfootnote19sym\" id=\"sdfootnote19anc\"><sup>19<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Problemem, kt\u00f3ry pojawia\u0142 si\u0119 na \u0142amach prasy lewicowej, by\u0142o to, \u017ce \u201ebezpiecznego\u201d sp\u0119dzenia p\u0142odu mog\u0142y dokona\u0107 zamo\u017cne panie, nie by\u0142o to mo\u017cliwe za\u015b w przypadku biednych robotnic, powodem by\u0142 brak finans\u00f3w na zabicie w\u0142asnego dziecka. Dlatego w ocenie dr. K\u0142uszy\u0144skiego czyniono to potajemnie u niedo\u015bwiadczonych kobiet wiejskich. Podano tak\u017ce dane statystyczne z Niemiec, ile dokonuje si\u0119 poronie\u0144, ile os\u00f3b umiera po poronieniu, a ile jest kobiet chorych po zabiciu w\u0142asnego dziecka. Mia\u0142o to obrazowa\u0107 ogromn\u0105 skal\u0119 dzieciob\u00f3jstwa, kt\u00f3re dokonuje si\u0119 w Niemczech i w Polsce<a href=\"#sdfootnote20sym\" id=\"sdfootnote20anc\"><sup>20<\/sup><\/a> i jest zagro\u017ceniem dla \u017cycia kobiet. A mo\u017cna by czyni\u0107 to inaczej, podpowiada dr K\u0142uszy\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n<p>W Warszawie pierwsza poradnia \u201e\u015bwiadomego macierzy\u0144stwa\u201d powsta\u0142a w pa\u017adzierniku 1931 r. Prowadzona by\u0142a przez Robotnicze Towarzystwo S\u0142u\u017cby Spo\u0142ecznej, pod kierownictwem Budzi\u0144skiej-Tylickiej<a href=\"#sdfootnote21sym\" id=\"sdfootnote21anc\"><sup>21<\/sup><\/a>. Propagowano \u015brodki niszcz\u0105ce p\u0142odno\u015b\u0107, a to z kolei prowadzi\u0142o prost\u0105 drog\u0105 do zabijania dzieci nienarodzonych w \u0142onie matek. W 1933 r. w poradni Budzi\u0144skiej-Tylickiej w Warszawie przyj\u0119to 3808 kobiet, nowo przyj\u0119tych by\u0142o 1707 pacjentek. Spo\u015br\u00f3d nich 672 zabi\u0142o swe nienarodzone dziecko, a w ci\u0105gu ca\u0142ego roku zabito 1594 dzieci<a href=\"#sdfootnote22sym\" id=\"sdfootnote22anc\"><sup>22<\/sup><\/a>. Do 1935 r. radykalne feministki utworzy\u0142y 14 oddzia\u0142\u00f3w swych poradni na terenie Polski w kilku miastach: w \u0141odzi, Radomiu, Krakowie, Jedliczu, Gorlicach, Poznaniu, Kaliszu i Lublinie<a href=\"#sdfootnote23sym\" id=\"sdfootnote23anc\"><sup>23<\/sup><\/a>. W obronie dzia\u0142aj\u0105cych poradni \u201e\u015bwiadomego macierzy\u0144stwa\u201d stawa\u0142y radykalne feministki, jedn\u0105 z nich by\u0142a Anna Smolikowa, kt\u00f3ra w obszernym artykule na \u0142amach \u201eG\u0142osu Kobiet\u201d pisa\u0142a: \u201eOtwieranie przychodni \u015bwiadomego macierzy\u0144stwa jest obowi\u0105zkiem, kt\u00f3ry zaszczytnie spe\u0142nia Robotnicze Towarzystwo S\u0142u\u017cby Spo\u0142ecznej\u201d<a href=\"#sdfootnote24sym\" id=\"sdfootnote24anc\"><sup>24<\/sup><\/a>. W 1937 r. z poradni \u201e\u015bwiadomego macierzy\u0144stwa\u201d w Warszawie skorzysta\u0142o 2884 kobiet<a href=\"#sdfootnote25sym\" id=\"sdfootnote25anc\"><sup>25<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Wielka tragedia odbywa\u0142a si\u0119 na ziemi polskiej. Po latach niewoli nadesz\u0142a nowa niewola, deprawacyjna, niszcz\u0105ca nar\u00f3d polski, zabijaj\u0105ca najwi\u0119kszy skarb \u2013 polskie dzieci.<\/p>\n\n\n\n<p>Polskie feministki i komuni\u015bci przez ca\u0142y czas ubolewali nad du\u017cym przyrostem naturalnym w kraju nad Wis\u0142\u0105. To ich niepokoi\u0142o i sp\u0119dza\u0142o im sen z oczu. Byli niespokojni o los Polski. W prasie w latach trzydziestych XX w. czytamy: \u201e[\u2026] polsk\u0105 nadmiern\u0105 rozrodczo\u015b\u0107 ratowa\u0142a emigracja: za morza i oceany; do Niemiec sezonowo, do Francji na d\u0142u\u017cszy pobyt, tak \u017ce w sumie 250 tysi\u0119cy obywateli rocznie musia\u0142o rzuca\u0107 sw\u0105 p\u0142odn\u0105 Ojczyzn\u0119, podczas gdy dalej rocznie nowe p\u00f3\u0142 miliona narasta\u0142o. \u2013 Statystyka wykazuje, \u017ce powszechny spis ludno\u015bci w Polsce w 1921 r. wykaza\u0142 27 milj. 200 tys., a w 10 lat p\u00f3\u017aniej, to jest w 1931, ju\u017c by\u0142o 32 milj. 100 tys.\u201d. A dalej autorka pyta: Czy Polska jest w stanie poradzi\u0107 sobie z tak du\u017cym przyrostem naturalnym pod wzgl\u0119dem gospodarczym, kulturalnym, o\u015bwiatowym, rolniczym i przemys\u0142owym? Zastanawia jednak, dlaczego \u015brodowiska lewicowe, komunistyczne i feministyczne tak bardzo ba\u0142y si\u0119 dzieci i rodzin wielodzietnych. Co je niepokoi\u0142o? Czy tylko ub\u00f3stwo, czy co\u015b wi\u0119cej? Dlaczego rozwi\u0105zanie tego problemu widziano w \u0142amaniu sumie\u0144 kobiet, w zabijaniu dzieci nienarodzonych? A przecie\u017c przysz\u0142o\u015bci\u0105 ka\u017cdej rodziny, ka\u017cdego narodu i ka\u017cdej cywilizacji s\u0105 dzieci. Rodzina, nar\u00f3d bez dzieci umiera.<\/p>\n\n\n\n<p>Odpowiedzi nale\u017cy szuka\u0107 w mocno zdeprawowanym \u015brodowisku lewicowo-feministycznym, w nienawi\u015bci do rodziny, ma\u0142\u017ce\u0144stwa i dzieci. Bo rodziny polskie, mimo swego ub\u00f3stwa, emanowa\u0142y szcz\u0119\u015bciem i rado\u015bci\u0105. Za\u015b \u015brodowiska obyczajowo zdeprawowane, \u017cyj\u0105ce w u\u015bcisku cywilizacji \u015bmierci emanowa\u0142y smutkiem. Tak to przedstawi\u0142a w 1935 r., w ostatnim roku swego \u017cycia, Budzi\u0144ska-Tylicka: \u201e[\u2026] nadszed\u0142 dla pa\u0144stwa polskiego ostatni moment, a\u017ceby \u015bwiadomie, spo\u0142ecznie i organizacyjnie przyst\u0105pi\u0107 do umasowienia praktycznej akcji regulacji urodze\u0144, czyli \u015bwiadomego ograniczania potomstwa\u201d. Ale nie przez te \u015brodowiska, w kt\u00f3rych ma\u0142o dzieci si\u0119 rodzi\u0142o, ale przez te, kt\u00f3re s\u0105 \u201e[\u2026] upo\u015bledzone materialnie, zar\u00f3wno w miastach, jak i w\u015br\u00f3d ludu wiejskiego\u201d. U\u015bwiadomienie spo\u0142ecze\u0144stwa, w opinii czo\u0142owej feministki, b\u0119dzie ogromnym zwyci\u0119stwem \u201e\u015bwiata pracy\u201d<a href=\"#sdfootnote26sym\" id=\"sdfootnote26anc\"><sup>26<\/sup><\/a>. Zabijanie dzieci nienarodzonych mia\u0142o by\u0107 ogromnym sukcesem. Narracj\u0119 medialn\u0105 w prasie lewicowej w Polsce podpierano informacjami z kraj\u00f3w Europy Zachodniej, m.in. z Wielkiej Brytanii, kt\u00f3ra kroczy\u0142a nieco szybciej w deprawacji ni\u017c kraje Europy Wschodniej, nazywaj\u0105c to nowoczesno\u015bci\u0105 czy post\u0119pem<a href=\"#sdfootnote27sym\" id=\"sdfootnote27anc\"><sup>27<\/sup><\/a>. Z czasem informowano o kolejnych krajach europejskich, kt\u00f3re propagowa\u0142y \u201e\u015bwiadome macierzy\u0144stwo\u201d, m.in. o Finlandii<a href=\"#sdfootnote28sym\" id=\"sdfootnote28anc\"><sup>28<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0142uszy\u0144ska r\u00f3wnie\u017c ubolewa\u0142a nad sytuacj\u0105 ludno\u015bciow\u0105 w Polsce, przede wszystkim nad du\u017cym przyrostem naturalnym w latach dwudziestych XX w. Pisa\u0142a na \u0142amach \u201eG\u0142osu Kobiet\u201d: \u201e[\u2026] w Polsce ostatni spis ludno\u015bci, przeprowadzony 9-go grudnia 1931 r. wykaza\u0142 przyrost ludno\u015bci o przesz\u0142o 5 miljon\u00f3w za okres 10 lat, czyli 19%\u201d<a href=\"#sdfootnote29sym\" id=\"sdfootnote29anc\"><sup>29<\/sup><\/a>. W Europie by\u0142 to jeden z najwi\u0119kszych przyrost\u00f3w. \u201eW Polsce jest strasznie du\u017ca rozrodczo\u015b\u0107, najwi\u0119ksza w ca\u0142ej Europie; matki za du\u017co rodz\u0105 dzieci \u2013 tak \u017ce u nas przybywa p\u00f3\u0142 miliona\u201d<a href=\"#sdfootnote30sym\" id=\"sdfootnote30anc\"><sup>30<\/sup><\/a>. Najwi\u0119kszy przyrost naturalny notowano w wojew\u00f3dztwach wschodnich. K\u0142uszy\u0144ska doda\u0142a, \u017ce przyczyn\u0105 by\u0142 \u201eanalfabetyzm ludzi ciemnych\u201d, bo byli pod wp\u0142ywem klerykalizmu<a href=\"#sdfootnote31sym\" id=\"sdfootnote31anc\"><sup>31<\/sup><\/a>. Rado\u015b\u0107 i wolno\u015b\u0107 mia\u0142a im zapewni\u0107 wiedza o \u201e\u015bwiadomym macierzy\u0144stwie\u201d, kt\u00f3re prowadzi\u0142o do pozbycia si\u0119 dzieci za pomoc\u0105 aborcji. Kolejnym argumentem do pomniejszania liczby dzieci w rodzinach, wed\u0142ug feministek, by\u0142o bezrobocie, kt\u00f3re mia\u0142o charakter urz\u0119dowy, obejmowa\u0142o tysi\u0105ce os\u00f3b w Polsce. A skoro nie by\u0142o pracy, to \u201e[\u2026] nie wolno w interesie dobra og\u00f3lnego ludu pracuj\u0105cego pomna\u017ca\u0107 bezmy\u015blnie dzieci\u201d. Ko\u0144czy\u0142a swe refleksje, \u017ce nie mo\u017ce by\u0107 to powodem do rado\u015bci, \u017ce ludno\u015b\u0107 w Polsce wzrasta<a href=\"#sdfootnote32sym\" id=\"sdfootnote32anc\"><sup>32<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Feministka Zofia Daszy\u0144ska-Goli\u0144ska w swej publikacji \u201eZagadnienia polityki populacyjnej\u201d wspiera dzia\u0142ania na rzecz \u201e\u015bwiadomego macierzy\u0144stwa\u201d i przywo\u0142uje s\u0142owa Johna Stuarta Milla (1806-1873), kt\u00f3ry tak pisa\u0142: \u201e[\u2026] cywilizacja jest walk\u0105 przeciw instynktom zwierz\u0119cym, z kt\u00f3rych najsilniejszy zwyci\u0119\u017ca. Je\u015bli nie zwyci\u0119\u017cy\u0142a instynktu rozrodczo\u015bci, to dlatego, \u017ce tego nigdy nie pr\u00f3bowa\u0142a na serio\u2026 Nie mo\u017cna spodziewa\u0107 si\u0119 post\u0119p\u00f3w moralno\u015bci, p\u00f3ki licznych rodzin nie b\u0119dzie si\u0119 traktowa\u0142o r\u00f3wnie pogardliwie jak pija\u0144stwa\u2026\u201d<a href=\"#sdfootnote33sym\" id=\"sdfootnote33anc\"><sup>33<\/sup><\/a><em>. <\/em>Post\u0119p w moralno\u015bci \u2013 w ocenie Milla \u2013 mia\u0142 zale\u017ce\u0107 od braku poszanowania dla rodzin maj\u0105cych dzieci.<\/p>\n\n\n\n<p>W drugiej po\u0142owie lat trzydziestych XX w. na \u0142amach \u201eG\u0142osu Kobiet\u201d nadal przestrzegano, \u017ce stanowczo za du\u017co urodzi\u0142o si\u0119 dzieci w ci\u0105gu kilku ostatnich lat<a href=\"#sdfootnote34sym\" id=\"sdfootnote34anc\"><sup>34<\/sup><\/a>. Wed\u0142ug \u015brodowisk feministycznych przez tak du\u017cy przyrost naturalny pogorszy\u0142a si\u0119 kondycja gospodarcza kraju, wzros\u0142o bezrobocie, zapanowa\u0142 g\u0142\u00f3d i n\u0119dza. \u201ePogorszy\u0142 si\u0119 stan fizyczny ludno\u015bci, zmala\u0142a odporno\u015b\u0107 i t\u0119\u017cyzna. Pob\u00f3r nie tylko do wojska, ale do oboz\u00f3w pracy przedstawia obraz n\u0119dzy i rozpaczy\u201d. Przywo\u0142ano dane, \u017ce na 100 ch\u0142opc\u00f3w zg\u0142aszaj\u0105cych si\u0119 do junak\u00f3w, a\u017c 70 nie mo\u017ce podj\u0105\u0107 pracy z powodu g\u0142odu. \u201eDopiero po tygodniu, kiedy si\u0119 najedz\u0105, odpoczn\u0105, wy\u015bpi\u0105, mo\u017cna mu da\u0107 \u0142opat\u0119 czy kilof, ale pracuj\u0105 z najwi\u0119kszym wysi\u0142kiem. Wyg\u0142odzeni od dzieci\u0144stwa nie przedstawiaj\u0105 wielkich warto\u015bci w procesie gospodarczym\u201d. Smutne jest szczeg\u00f3lnie to ostatnie stwierdzenie, \u017ce m\u0142odzi \u201enie przedstawiaj\u0105 wielkich warto\u015bci\u201d<a href=\"#sdfootnote35sym\" id=\"sdfootnote35anc\"><sup>35<\/sup><\/a>. Tak mo\u017ce pisa\u0107 tylko cz\u0142owiek pozbawiony jakiejkolwiek wra\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Cofnijmy si\u0119 do historii. Skoro tylko dobrobyt mo\u017ce zapewni\u0107 nam sukces gospodarczy i demograficzny, przyjrzyjmy si\u0119, jak to by\u0142o w Rzymie w pierwszych trzech wiekach po narodzeniu Chrystusa. By\u0142 dobrobyt, by\u0142o wszystko. A czy ch\u0142opcy byli mocniejsi, lepiej wysportowani? Czy mogli zapewni\u0107 swemu imperium bezpiecze\u0144stwo? Ammian Marcellin (330-392) w \u201eRes Geste\u201d opisa\u0142 upadek intelektualny i duchowy Rzymian. Wcze\u015bniej nast\u0105pi\u0142 upadek duchowy i intelektualny. Mentalno\u015b\u0107 dekadencka obj\u0119\u0142a tak\u017ce \u017co\u0142nierzy rzymskich. Konsekwencj\u0105 tego by\u0142a utrata ducha bojowego, a m\u0142odzie\u0144cy tracili t\u0119\u017cyzn\u0119 fizyczn\u0105, stawali si\u0119 leniwi, tch\u00f3rzliwi i gnu\u015bni, tym samym nie byli w stanie broni\u0107 granic zagro\u017conego imperium<a href=\"#sdfootnote36sym\" id=\"sdfootnote36anc\"><sup>36<\/sup><\/a>. A zatem, nie dobrobyt daje pot\u0119g\u0119 narodowi. Owszem, daje \u0142atwiejsz\u0105 egzystencj\u0119, \u0142atwiejsze \u017cycie, ale najwi\u0119kszym skarbem ka\u017cdego narodu jest obyczajno\u015b\u0107 m\u0142odego pokolenia i dzieci w rodzinie. To jest najlepszym kapita\u0142em ka\u017cdej spo\u0142eczno\u015bci narodowej.<\/p>\n\n\n\n<p>Na \u0142amach \u201eG\u0142osu Kobiet\u201d od po\u0142owy lat trzydziestych XX stulecia pojawia\u0142y si\u0119 og\u0142oszenia informuj\u0105ce o poradniach \u201e\u015bwiadomego macierzy\u0144stwa\u201d. Po \u015bmierci Budzi\u0144skiej-Tylickiej poradnia w Lesznie otrzyma\u0142a jej patronat. W og\u0142oszeniu podawano informacje: \u201e[\u2026] o zapobieganie ci\u0105\u017cy, leczeniu chor\u00f3b kobiecych i bezp\u0142odno\u015bci. Porady przed\u015blubne\u201d<a href=\"#sdfootnote37sym\" id=\"sdfootnote37anc\"><sup>37<\/sup><\/a>. W kolejnych numerach pojawia\u0142o si\u0119 og\u0142oszenie takiej samej tre\u015bci z jedyn\u0105 zmian\u0105 \u2013 adresu poradni.<\/p>\n\n\n\n<p>W przededniu wybuchu II wojny \u015bwiatowej prasa feministyczna i komunistyczna zamieszcza\u0142a na swych \u0142amach informacje o przeludnieniu Polski, o ogromnym bezrobociu i o potrzebie emigracyjnej Polak\u00f3w do innych kraj\u00f3w albo przydziale kolonii zamorskich. Antidotum na ten stan rzeczy jest zmniejszenie liczby dzieci w rodzinach. \u201eW Polsce jest przeludnienie, zw\u0142aszcza wie\u015b w Ma\u0142opolsce dusi si\u0119 wprost, tak jest ciasno, i w rezultacie mamy 5-8 milion\u00f3w ludzi, dla kt\u00f3rych nie ma pracy. Rozlega si\u0119 wo\u0142anie o przydzia\u0142 kolonii, bo za morzami s\u0105 ziemie, kt\u00f3re czekaj\u0105 na przybysz\u00f3w, jak Brazylia, Kanada, Argentyna, Wyspy Madagaskaru, a ch\u0142op polski to \u015bwietny kolonizator\u201d<a href=\"#sdfootnote38sym\" id=\"sdfootnote38anc\"><sup>38<\/sup><\/a>. Przeludnienie w Polsce i na \u015bwiecie by\u0142o ci\u0105g\u0142\u0105 obaw\u0105 \u015brodowisk lewicowych i feministycznych.<\/p>\n\n\n\n<p>Powa\u017cnym problemem, kt\u00f3ry dotyka\u0142 m\u0142ode pokolenie Polak\u00f3w przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, by\u0142a do\u015b\u0107 du\u017ca deprawacja. \u015arodowiska lewicowe, feministyczne i komunistyczne swym oddzia\u0142ywaniem w\u015br\u00f3d robotnic i proletariuszek na tyle zmienia\u0142y mentalno\u015b\u0107 m\u0142odych Polak\u00f3w, \u017ce wielu z nich odrzuca\u0142o tradycyjne warto\u015bci. W 1937 r. na 856 tys. urodzonych dzieci, 57 tys. by\u0142o nie\u015blubnych<a id=\"sdfootnote39anc\" href=\"#sdfootnote39sym\"><sup>39<\/sup><\/a>, co stanowi\u0142o 6,7% og\u00f3\u0142u rodzonych. W skali ca\u0142ego kraju nie stanowi\u0142o to widocznego problemu, ale w spos\u00f3b ewolucyjny dokonywa\u0142a si\u0119 powolna liberalizacja \u017cycia moralnego.<\/p>\n\n\n\n<p><em>ks. K. Bielawny<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Przypisy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote1anc\" id=\"sdfootnote1sym\">1<\/a> Zob. J. Budzi\u0144ska-Tylicka, <em>\u015awiadome macierzy\u0144stwo<\/em>, dz. cyt., s. 14.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote2anc\" id=\"sdfootnote2sym\">2<\/a> Poprzednio Chaim Herstal, \u017byd. Urodzi\u0142 si\u0119 6 stycznia 1870 r. w Prokocimiu, zmar\u0142 16 pa\u017adziernika 1933 r. w Warszawie. Dzia\u0142acz socjalistyczny, lekarz, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej. Od 1919 r. cz\u0142onek PPS, inicjator zak\u0142adania poradni \u015bwiadomego macierzy\u0144stwa w Polsce (plac\u00f3wek aborcyjnych). Od 1896 r. \u017conaty z Dorot\u0105 (Dora) Pelcner, \u017byd\u00f3wk\u0105, kt\u00f3ra by\u0142a propagatork\u0105 ruchu socjalistycznego w Polsce, redaktork\u0105 \u201eG\u0142osu Kobiet\u201d w latach 1907-1914.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote3anc\" id=\"sdfootnote3sym\">3<\/a> Zob. H. K\u0142uszy\u0144ski, <em>Znaczenie regulacji urodze\u0144 dla klasy robotniczej<\/em>, cz. 4, GK 1930, nr 3.<\/p>\n\n\n\n<p><a><\/a> <a href=\"#sdfootnote4anc\" id=\"sdfootnote4sym\">4<\/a> Zob. D.K. Chojecki, <em>Umieralno\u015b\u0107 niemowl\u0105t w polskich rejencjach Prus na pocz\u0105tku XX wieku<\/em>, w: \u201ePrzesz\u0142o\u015b\u0107 Demograficzna Polski\u201d 2015, nr 3, s. 147-189.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote5anc\" id=\"sdfootnote5sym\">5<\/a> Tam\u017ce, s. 157.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote6anc\" id=\"sdfootnote6sym\">6<\/a> Zob. J. Archita, <em>Wstecznictwo socjalizmu<\/em>, RN 1929, nr 4, s. 110. Autor tak pisa\u0142 o post\u0119pie w socjalizmie: \u201e<em>Taka kobieta \u2013 wo\u0142aj\u0105 socjali\u015bci \u2013 robi z rodziny siedlisko reakcji<\/em>. Ju\u017ce\u015bmy si\u0119 z tym zarzutem os\u0142uchali i wiemy, \u017ce oznacza on w pierwszym rz\u0119dzie nienawi\u015b\u0107 do chrze\u015bcija\u0144skich form \u017cycia rodzinnego. Mo\u017cemy \u2013 i to w\u0142a\u015bnie my jedynie s\u0142usznie \u2013 zarzut wstecznictwa postawi\u0107 socjalizmowi: wszystkie jego formy w dziedzinie spraw rodziny i ma\u0142\u017ce\u0144stwa s\u0105 cofaniem si\u0119 wstecz, s\u0105 reakcyjne, szkodliwe, bo materialistyczne i bezbo\u017cne, antyspo\u0142eczne i antykulturalne, a przeto nic wsp\u00f3lnego z post\u0119pem \u2013 z post\u0119pem ku lepszemu jutru jednostek i spo\u0142ecze\u0144stw \u2013 nie maj\u0105!\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote7anc\" id=\"sdfootnote7sym\">7<\/a> Zob. H. K\u0142uszy\u0144ski, <em>Znaczenie regulacji urodze\u0144 dla klasy robotniczej<\/em>, cz. 4, GK 1930, nr 3.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote8anc\" id=\"sdfootnote8sym\">8<\/a> Zob. A. Po\u0142o\u017cy\u0144ski, <em>Marsza\u0142ek J\u00f3zef Pi\u0142sudski odbr\u0105zowiony<\/em>, Warszawa 2005, s. 125-148.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote9anc\" id=\"sdfootnote9sym\">9<\/a> Zob. H. K\u0142uszy\u0144ski, <em>Znaczenie regulacji urodze\u0144 dla klasy robotniczej<\/em>, cz. 3, GK 1930, nr 1-2.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote10anc\" id=\"sdfootnote10sym\">10<\/a> Zob. H. K\u0142uszy\u0144ski, <em>Znaczenie regulacji urodze\u0144 dla klasy robotniczej<\/em>, cz. 1, GK 1929, nr 12.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote11anc\" id=\"sdfootnote11sym\">11<\/a> Tam\u017ce.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote12anc\" id=\"sdfootnote12sym\">12<\/a> Urodzi\u0142 si\u0119 w Warszawie 21 grudnia 1874 r., zmar\u0142 we Lwowie 4 lipca 1941 r. T\u0142umacz literatury francuskiej, z wykszta\u0142cenia lekarz, demoralizator, propagator \u201e\u015bwiadomego macierzy\u0144stwa\u201d, antykoncepcji i aborcji. W latach 30. XX w. wraz z Iren\u0105 Krzewi\u0144sk\u0105 kierowa\u0142 klinik\u0105 \u201e\u015bwiadomego macierzy\u0144stwa\u201d. Po wybuchu II wojny \u015bwiatowej wyjecha\u0142 do Lwowa. Tam wyrazi\u0142 rado\u015b\u0107 z zaj\u0119cia Kres\u00f3w Wschodnich przez ZSRS. Zaj\u0119cie Polski przez Niemc\u00f3w i Rosjan nazwa\u0142: Upadkiem Polski szlacheckiej. Popar\u0142 nowe w\u0142adze i podj\u0105\u0142 z nimi wsp\u00f3\u0142prac\u0119. Idee marksistowskie i rewolucji francuskiej by\u0142y mu bardzo bliskie, identyfikowa\u0142 si\u0119 z nimi. Publikowa\u0142 artyku\u0142y w \u201eCzerwonym Sztandarze\u201d, dzienniku wydawanym przez okupacyjne w\u0142adze sowieckie. Po zaj\u0119ciu Lwowa przez wojska niemieckie zosta\u0142 aresztowany w nocy z 3 na 4 lipca 1941 r. Miejsce poch\u00f3wku jest nieznane. By\u0142 literatem niszcz\u0105cym morale wielkich postaci z przesz\u0142o\u015bci naszego narodu. Zob. J. Be\u0142cikowski, <em>G\u0142os krytyki rycersko-narodowej. (Z powodu pewnej ksi\u0105\u017cki dr Tadeusza \u017bele\u0144skiego Boya)<\/em>, Pozna\u0144 1939, s. 3-6.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote13anc\" id=\"sdfootnote13sym\">13<\/a> Zob. T. Boy-\u017bele\u0144ski, <em>Piek\u0142o kobiet<\/em>, dz. cyt., s. 22.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote14anc\" id=\"sdfootnote14sym\">14<\/a> Partia Pracy powsta\u0142a w 1900 r., potocznie laburzy\u015bci. Kieruje si\u0119 ideologi\u0105 socjalistyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote15anc\" id=\"sdfootnote15sym\">15<\/a> Zob. H. K\u0142uszy\u0144ski, <em>Znaczenie regulacji urodze\u0144 dla klasy robotniczej<\/em>, cz. 1, GK 1929, nr 12.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote16anc\" id=\"sdfootnote16sym\">16<\/a> Przez ca\u0142e swe doros\u0142e \u017cycie by\u0142a zaanga\u017cowana w dzia\u0142alno\u015b\u0107 w Partii Pracy i stowarzysze\u0144 kobiecych. Wierna idea\u0142om komunistycznym i socjalistycznym, Dzia\u0142alno\u015b\u0107 sw\u0105 prowadzi\u0142a w Wielkiej Brytanii, propagowa\u0142a aborcj\u0119, ograniczanie liczby potomstwa, wolno\u015b\u0107 seksualn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote17anc\" id=\"sdfootnote17sym\">17<\/a> By\u0142a dzia\u0142aczk\u0105 feministyczn\u0105 w Wielkiej Brytanii, propagowa\u0142a idee socjalistyczne, by\u0142a drug\u0105 \u017con\u0105 Bertranda Russela. Jako cz\u0142onek Partii Pracy, prowadzi\u0142a aktywno\u015b\u0107 na rzecz ograniczania urodze\u0144, propagowa\u0142a wolno\u015b\u0107 seksualn\u0105, by\u0142a przeciwniczk\u0105 tradycyjnej rodziny i ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote18anc\" id=\"sdfootnote18sym\">18<\/a> By\u0142a nauczycielk\u0105 w szko\u0142ach Wielkiej Brytanii, organizatork\u0105 zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, cz\u0142onkiem Partii Pracy, jedn\u0105 z pierwszych kobiet w parlamencie brytyjskim. Propagowa\u0142a idee socjalistyczne, a tak\u017ce ograniczanie liczby urodze\u0144 dzieci.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote19anc\" id=\"sdfootnote19sym\">19<\/a> Zob. H. K\u0142uszy\u0144ski, <em>Znaczenie regulacji urodze\u0144 dla klasy robotniczej<\/em>, cz. 1, GK 1929, nr 12.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote20anc\" id=\"sdfootnote20sym\">20<\/a> \u201eDla kobiet klas pracuj\u0105cych s\u0105 jeszcze te drogi niedost\u0119pne, przeto szukaj\u0105 innych dr\u00f3g, dla zdrowia i \u017cycia cz\u0119sto niebezpiecznych, szukaj\u0105 potajemnych rad \u00bbbabek\u00ab i \u00bbakuszerek\u00ab, by w razie zaj\u015bcia w ci\u0105\u017c\u0119 pozby\u0107 si\u0119 p\u0142odu. Nie znamy w Polsce statystyki poronie\u0144, ale statystyka niemiecka jest ci\u0119\u017ckiem oskar\u017ceniem wsp\u00f3\u0142czesnego spo\u0142ecze\u0144stwa, \u017ce dopuszcza ono, by w XX wieku by\u0142o corocznie 1 miljon poronie\u0144, 40.000 przypadk\u00f3w \u015bmierci po poronieniach, a 500.000 kobiet chorowa\u0142o prawie przez ca\u0142e \u017cycie, jako nast\u0119pstwo niedozwolonego, przewa\u017cnie kryminalnego, zabiegu. W Polsce cyfry b\u0119d\u0105 wprawdzie mo\u017ce ni\u017csze, ale zasadniczo obraz b\u0119dzie ten sam\u201d. Zob. H. K\u0142uszy\u0144ski, <em>Znaczenie regulacji urodze\u0144 dla klasy robotniczej<\/em>, cz. 2, GK 1929, nr 13.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote21anc\" id=\"sdfootnote21sym\">21<\/a> Zob. Zob. J. Budzi\u0144ska-Tylicka, <em>\u015awiadome macierzy\u0144stwo<\/em>, dz. cyt., s. 53.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote22anc\" id=\"sdfootnote22sym\">22<\/a> Tam\u017ce, s. 55.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote23anc\" id=\"sdfootnote23sym\">23<\/a> Tam\u017ce, s. 58. <em>Plenarne Posiedzenie Centralnego Wydz. Kobiecego P.P.S w dn. 13 X 1933 r.<\/em>, GK 1933, nr 10-12; zob. J. Budzi\u0144ska-Tylicka, <em>Socjalizm a macierzy\u0144stwo<\/em>, GK 1934, nr 9-10.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote24anc\" id=\"sdfootnote24sym\">24<\/a> Zob. A. Smolikowa, <em>Regulacja urodzin a klasa robotnicza<\/em>. <em>Robotnicze Towarzystwo S\u0142u\u017cby Spo\u0142ecznej na posterunku<\/em>, GK 1933, nr 6.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote25anc\" id=\"sdfootnote25sym\">25<\/a> Zob. <em>Z dzia\u0142alno\u015bci poradni \u015bwiadomego macierzy\u0144stwa<\/em>, GK 1938, nr 5.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote26anc\" id=\"sdfootnote26sym\">26<\/a> Zob. J. Budzi\u0144ska-Tylicka, <em>\u015awiadome macierzy\u0144stwo<\/em>, dz. cyt., s. 16-17.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote27anc\" id=\"sdfootnote27sym\">27<\/a> Zob. <em>S\u0119dzia angielski zwolennikiem regulacji urodze\u0144<\/em>, GK 1932, nr 1-2. Wypowied\u017a s\u0119dziego brzmia\u0142a: \u201e[\u2026] \u015bwiat poszed\u0142 dalej, ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce szerzy si\u0119 ju\u017c inny pogl\u0105d. Przerwanie ci\u0105\u017cy b\u0119dzie si\u0119 praktykowa\u0142o tak d\u0142ugo, a\u017c nie b\u0119d\u0105 znane powszechne sposoby zapobiegania ci\u0105\u017cy. Odno\u015bne przepisy prawne musz\u0105 ulec zmianie, gdy\u017c nie przynosz\u0105 \u017cadnego po\u017cytku, a jedynie powoduj\u0105 nieszcz\u0119\u015bcia\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote28anc\" id=\"sdfootnote28sym\">28<\/a> Zob. <em>Finlandia<\/em>, GK 1933, nr 4. Na \u0142amach \u201eG\u0142osu Kobiet\u201d o dzia\u0142alno\u015bci ruchu kobiet za granic\u0105 czytamy: \u201eKonferencja po raz pierwszy zajmowa\u0142a si\u0119 kwesti\u0105 regulacji urodze\u0144, kt\u00f3ra dotychczas napotyka\u0142a na sprzeciw wybitnych dzia\u0142aczek finlandzkich. Uchwalono rozszerzy\u0107 dotychczasowe uprawnienia lekarzy do przerywania ci\u0105\u017cy, aby nie tylko niebezpiecze\u0144stwo \u017cycia matki wchodzi\u0142o w gr\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c wzgl\u0119dy dziedziczno\u015bci\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote29anc\" id=\"sdfootnote29sym\">29<\/a> Zob. D. K\u0142uszy\u0144ska, <em>Mn\u00f3\u017ccie si\u0119 jak piasek w morzu<\/em>, GK 1932, nr 1-2.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote30anc\" id=\"sdfootnote30sym\">30<\/a> Zob. J. Budzi\u0144ska-Tylicka, <em>Macierzy\u0144stwo a wojna<\/em>, GK 1932, nr 5-6.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote31anc\" id=\"sdfootnote31sym\">31<\/a> Pani K\u0142uszy\u0144ska chyba mia\u0142a wielkie braki w wykszta\u0142ceniu. To Ko\u015bci\u00f3\u0142 zak\u0142ada\u0142 pierwsze szko\u0142y i uniwersytety, to Ko\u015bci\u00f3\u0142 prowadzi\u0142 przez wieki szkolnictwo. To Ko\u015bci\u00f3\u0142 dba\u0142 o jak najlepsze wykszta\u0142cenie dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Szkolnictwo przez stulecia by\u0142o prowadzone przez Ko\u015bcio\u0142y katolickie i protestanckie. Zob. K. Bielawny, <em>Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki i ewangelicki<\/em>, dz. cyt., s. 77-161.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote32anc\" id=\"sdfootnote32sym\">32<\/a> Zob. D. K\u0142uszy\u0144ska, <em>Mn\u00f3\u017ccie si\u0119 jak piasek w morzu<\/em>, GK 1932, nr 1-2.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote33anc\" id=\"sdfootnote33sym\">33<\/a> Zob. T. Boy-\u017bele\u0144ski, <em>Piek\u0142o kobiet<\/em>, dz. cyt., s. 28-29.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote34anc\" id=\"sdfootnote34sym\">34<\/a> Zob. <em>O zdrowie kobiety wiejskiej<\/em>, GK 1937, nr 21.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote35anc\" id=\"sdfootnote35sym\">35<\/a> Zob. <em>Najwy\u017csze dobro narodu<\/em>, GK 1936, nr 14.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote36anc\" id=\"sdfootnote36sym\">36<\/a> Zob. A. Mleczek, <em>Dekadencja moralna<\/em>, dz. cyt., s. 355-399.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote37anc\" id=\"sdfootnote37sym\">37<\/a> Zob. <em>Poradnia \u015bwiadomego macierzy\u0144stwa<\/em>, GK 19337, nr 17; zob. <em>Og\u0142oszenie<\/em>, GK 1937, nr 18; zob. <em>Og\u0142oszenie<\/em>, GK 1938, nr 1; zob. <em>Og\u0142oszenie<\/em>, GK 1938, nr 3.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote38anc\" id=\"sdfootnote38sym\">38<\/a> Zob. <em>Ko\u0142yski\u2026 ko\u0142yski<\/em>, GK 1938, nr 1.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"#sdfootnote39anc\" id=\"sdfootnote39sym\">39<\/a> Zob. <em>Nie\u015blubne dzieci<\/em>, GK 1938, nr 3.<\/p>\n<p>Views: 35<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Przez dziesi\u0119ciolecia \u017ar\u00f3d\u0142em rozwi\u0105z\u0142o\u015bci moralnej i niszczenia obyczajowo\u015bci by\u0142a propaganda na \u0142amach prasy, w literaturze, teatrze i mediach elektronicznych. Za ten stan rzeczy odpowiadaj\u0105 dziennikarze, publicy\u015bci, aktorzy, arty\u015bci, osoby bardzo zdolne, a nawet wybitne, znane i uznane, kt\u00f3re swe talenty i zdolno\u015bci ukierunkowa\u0142y na szerzenie pornografii, prostytucji i innych zbocze\u0144. Nie bez winy pozostaj\u0105 krytycy &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/propaganda-aborcyjna-w-polsce-na-lamach-prasy-lewicowej\/\" class=\"more-link\">Czytaj dalej<span class=\"screen-reader-text\"> \u201ePropaganda aborcyjna w Polsce na \u0142amach prasy lewicowej\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":603,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-602","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/602","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=602"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/602\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demografia.com.pl\/demografia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=602"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}